آبدارچی- آیاقچی. سولوقچو.

آبدارخانه- سولوق.

اخراج - دیشارلاما. دیشله‎مه.  بوراخما.

اخراج شدن - دیشارلانماق. چیخاریلماق. چیخیلماق.

اخراج کردن - دیشارلاماق. دیشله‎مک.

ادارة خدمات- قوللوق قوْلو.

ادارة راهسازی- قارا یوْللاری.

اداره- آبراما. دوْلانیش. یؤنه‌تیم. یؤنتمه (راهبری). قوراما. مانقیری. ییغا (سازمان).

اداری- دوْلانسال. یؤنتسل. قوراملیق. اکیملیک.

ارباب رجوع- ایشلی.

اُرگان-  قورقو (سازمان).

از کار افتاده- دوشمه. قارت. کوتگون.

استامپ- باسقیج. استحقاق- یاراشیق.

استخدام- دوزله‎مه. چالیشدیرما. ایشلتمه.

استخدام شدن- چالیشماق. دوزلنمک. قاپیلانماق. الـلنمک. ایشلنمک.

استخدام کردن- چالیشدیرماق. دوزله مک. قاپیلاماق. الـله مک. ایشلتمک.

استخدامی- اللنمه.

استعفاء- آسنارما.

استعفاء جمعی- آسناریش.

استعفاء دادن- آسنارماق.

اطلاعات- تانیشما.

امضاء- قول باسما. چاپاچ.

امضاء شدن- چاپاچلانماق.

امضاء کردن - قوْل چکمک. قوْل باسماق. چاپاچلاماق. چاپاچماق.

امور اداری- یاز جیز.

بازنشستگی- امکلیلیک.

بازنشسته - امکلی. اوْتورقا.

بازنشسته شدن- اوْتورماق.

بایگان- باغقان. ساخلاجی.

بایگانی- باغقانلیق. بلگه لیک. ساخلاج. ساخلانج. قاپقات.

بودجه- کئچینجه. کئچینجیک.

پاک کن- سیلگیج. سیلن.

پاداش پایان کار- آرپالیق.

پاراف- تورغای.

پاک نویس- دوز یازیم.

پاکت- قاپیت. باغلی. چولغام.

پانچ- تیکیت.

پروانه- کئچر. کئچیت. یئنگیک.

پرونده- بورگه.

پوشه- بوکمه. قاپتا.

پیش نویس- قارا یازی. قارازی.

تدارکات- آزیق. ساغلامیق. گؤتورگو.

تدارکاتچی- آزیقچی.

تشویق- آلقیش.

تشویق کردن- آلقاماق. آلقیشلاماق.

تشویق نامه- قیلاولیق. آلقیشلیق.

تنخواه- قارا آغجا. خرجلیق.

توبیخ- قیناق.

توبیخ شدن- قینانماق.

توبیخ کردن- قیناماق.

توبیخ نامه- قیناقلیق.

چرکنویس- تاسالاق. قارازی.

حسابدار- سایمان. ساییشچی. ساناقچی. ساناوچی.

حسابداری- سایمانلیق.

حقوق بگیر- آلیرچی. آیلیقچی.

حقوق ماهانه- آیلیق.

حُکم - قوْشول. یارلیق.

حُکم اخراج - سیکدیرنامه.

خط کش- جیزقیج.

خودکار- یازقاج.

دبیرخانه - یازمانلیق.

دبیرکل - باش یازمان.

دپارتمان- بؤلوم. قیسیم.

رسمی- یاسال.

رشوه- آتاوا. چای پولو. آلمیت. اوسقور. باسقوف. بلش. دوزلوق. یاغشیق.

رشوه دهنده- یاغلار.

رشوه گیر- آلارمان. باسماچی. بلشچی. یاغچی.

رونوشت- ائشلم. اوز.

سفته- ساودا.

سنجاق- سانجاق.

سَند- بلگه.

سند مالکیت - تاپو. یییه لیک.

سوزن ته گرد- یایلی توْپلو. توْپلو ایگنه. تپیز. تپسینجک.

صندلی- اوْتورقاج. اوْروندوق. سیندیک. قوتمان.

غیررسمی- سایاسی.

غیرقانونی- یاسادیشی.

فتوکپی – ائش چکیم.

قانونی- یاساتان. یاسال.

قیچی- قایچی.

کاربن- کؤچورگو.

کارشناس- بیلگین. ایش بیلن.

کارفرما- ایشلتچی.

کارگزار - یاپارلی.

کارگزین- ایش سئچن. ایش بلله جی.

کارگزینی- ایش سئچیم.

کارمزد- گؤتوره.

کارمند- ایشچی. آیلیقچی. ایش آشیران.

کارمند رسمی- وظیفه لی. یاسالی ایشچی.

کاغذ-  بیتیک. قاقاس. قاقیز. یاپری.

کاغذ باطله - قارالی کاغذ.

مداد- قارانداش.

مدیر- آبرامان. قاشدار. آلیشدیریجی.

مدیر میانه- آرا باش.

مدیرکل- گئنل باشچی.

مدیریت-  آبرانیش. آبراییش. قاشدارما. آبراما.

مرخص- بوْشوق. مأذون. مأذونیتچی.

مرخصی- مأذونیت. بوراخیش.

مزایده- چوخساما. آرتاج. آرتیرما.

مساعده- کؤنول. اؤنجه لیک.

مستخدَم- قوللوقچو (خدمتکار). 

مستند- بلگه لی.

معاون- باسوت. گیزیر. یاردیمچی. یامانتی. قارای. یامبا. اوْرون باسار. دایا. یارداق. اوْرون داش.

معاون اول- باش قارای. باش باسوت. باشدایا.

معاونت- یاردیمچیلیق. یاماقلیق. یانچیلیق. اوْرون داشلیق.

معلّق از خدمت- آسیلی.

معلّق کردن از خدمت- آسقییا آلماق.

مقاطعه- قابال. قابالا.

مقاطعه کار- قابالچی.

مقاطعه کاری- قابالاما.

مناقصه- آزساما. اسکیلتمه.

منشی- آلیمقا. بیتیکچی. یازمان.

مُهر- تامقا.

میخکوب- شیش چاخان.

میز- ماسا. یاسلاج. اوستل.

نامه- بیتیک. پیتی. یازی.

نامه رسان- آردیل. آرغیش. چاپار.

نامه نگاری- یازیشما.

همکار- امکداش. ایشدش.

همکاری- امکداشلیق. ایشدشلیک.

آرتیغین اوخوماخ

گونئی و قوزئی آذربایجاندا ساز (قوْپوز) ایله ایجرا ائدن اوخوجو. آشیق‌لار ایسلام‌دان اونجه زامان‌لاردان، تورک خالق‌لارین آراسیندا ایجرا ائدرمیش لر. موختلیف تورک ائللری، آشیق ایله سازی موختلیف آدلار ایله تانیرلار. آشیق‌لار قهوه‌خانالاردان علاوه، توئی و آیری مراسیم‌ده ده ایجرا ائدرلر.

ایسلامی اینقیلاب‌دان اونجه ایللرده، آشیق‌لارین چیخی و باتی آذربایجانین بوتون اصلی شهرلرین‌ده، چوخلو  ایجرالاری اولاردی. تبریز، آشیق‌لارین چیخی مرکزی و اورمیه اونلارین باتی مرکزی ایدی. تبریزده چوخلو واقت‌لار آشیق بیر بالابان‌چالار و بیر قاوال‌چالار ایله ایجرا ائدردی . اورمیه ده آشیق همیشه تک ایجرا ائدردی

آرتیغین اوخوماخ

 

در میان گنجینه پر بار ادبیات فولکلوریک آذربایجان داستان های دده قورقود به عنوان نمونه از داستان های حماسی- قهرمانی که ارزش تاریخی نیز دارد ، جایگاه ویژه ای به دست آورده است به طوری که سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد (یونسکو) سال 1999 را به نام داستان های دده قورقود ثبت کرده است. همچنین مدیر کل سازمان یونسکو در نشست بین المللی دده قورقود (باکو 1379)  این کتاب را به عنوان یادگار تاریخی، فرهنگی بشریت معرفی کرده است(۱)      

داستان های دده قورقود که نه تنها در آذربایجان بلکه در بین تمام کشورهای ترک زبان به عنوان یکی از آثار زیبا و جاودان زبان ترکی شناخته شده است ، در شمار آثار فولکلوریک بی همتایی است که قرن ها پیش به وجود آمده و بعدها به کتابت در آمده و به عصر ما رسیده است. این داستان ها با شیوه ای بدیع صحنه ها و پرده هایی از دورنمای زندگی حماسه آمیز و ماجراهای پرشور گروه هایی از چادر نشینان را که در دورانی از تاریخ به سرزمین امروزی آذربایجان آمده اند و به مرور به پهنه تاریخ پر حادثه این دیار پیوسته اند را بازگو می کنند. در واقع این اثر حماسی – تاریخی داستان هایی از زندگی حماسه آمیز مردان و زنان قبیله اوغوز را به تصویر می کشد که به حالت نیمه عشیرتی به اتکای روال حشم داری در پناه چادر زندگی می کردند و به اقتضای شرایط دورانی که به آن تعلق دارند، جنگاوری و مردانگی از هر افتخاری برتر می شمارند.(۲)

آرتیغین اوخوماخ

جوابی مختصر و مفید برای مغرضانی که به خیال خامشان می خواهند القاء کنند که؛ خواندن و نوشتن زبان ترکی آزربایجانی سخت است!

و برای این منظور، یکی دو مورد از کلماتی که مصوت جداگانه دارند و برای آنها در الفبای عربی و زبان فارسی معادلی وجود ندارد، به دلیل عدم تدریس زبان آزربایجانی در مدارس و نا آشنایی اکثریت آزربایجانی ها به صلابت و فصاحت زبان مادریشان به نحوی می خواهند روی این موضوع شانتاژ کنند.

دو نمونه از این موارد را که عمداً با غلط املایی و شاید هم به دلیل بی سوادی طراح چنین پستی مرتب در فضاهای مجازی به صورت گسترده پخش می شود را عیناً در ادامه نقل میکنم و بعد طرز صحیح املایی همان موارد را با هر دو رسم الخط عربی و لاتین به خدمت دوستداران فرهنگ و زبان مادری آزربایجان عزیزمان ارائه میدهم.

در پایان قضاوت با شما.

هرچند می دانیم که حماقت نژادپرستان پان فارس ، پان عیرانیسم بیشتر از اینهاست .

مغرضانه ها:

یکی بهم گفت : ترکی یادم بده.

گفتم: دوز یعنی نمک-دوز یعنی مستقیم-دوز یعنی صبر کن!

گفت: سخته، نمیتونم .یکی دیگه...

گفتم: کتی گتی کتی گتی گتی!

گفت: اینم خیلی سخته ، و همانجا جان به جان آفرین تسلیم کرد!

«توجه کنید که نگارنده ی اصلی مستقیما در پی القاء آنچنان مشکلی در یادگیری زبان ترکی بوده که، نو آموز را از فرط سختی زبان ترکی به کشتن میدهد.

در حالی که خود نمیداند و یا نمی خواسته بداند ، فارس ها به خاطر عدم وجود حرف «پ» در الفبای عربی، اوایل پذیرش حروف عربی برای پارسی نویسی، مجبور بودند به جای کلمه ی «پدر» -«بدر» بنویسند که گاهاً با «بَدْر» اشتباه می افتاد، تا اینکه با افزودن 2نقطه به نزدیکترین مخرج صوتی «ب» مشکل را حل کردند.

اینک به معادل صحیح همان کلمات و جملات دقت فرمایید.

دوز = نمک  –Duz

دؤز = صبر کن -Döz

دۆز = راست -Düz

کَتدی گئتدی، پئنجَه یی گؤتۆردۆ گَتیردی = 

Kətdi getdi pencəyi götürdü gətirdi.

بله عزیزان اینها نمونه ی کوچکی از هزاران هجمه ی فرهنگی بر علیه زبان و فرهنگ آزربایجانی هست که با نام هموطن و اتحاد ملی مرتب اعمال می شود!

اوْیان آزربایجان...

آرتیغین اوخوماخ

ﺗﻘﺪﯾﻢ ﺑﻪ ﺗﻮﺭﮎ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﻮﺭﮎ ﺑﻮﺩﻧﺸﺎﻥ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭ ﻣﯽکنند

 🔸ﺗﻮﺭﮎ ﯾﻌﻨﯽ ﺍﻭﻟﯿﻦ ﻣﻌﻤﺎﺭ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺑﺸﺮ ‏( ﺳﻮﻣﺮﯾﺎﻥ ﺗﻮﺭﮎ ‏)

🔸ﺗﻮﺭﮎ ﯾﻌﻨﯽ ﺗﺎﻣﮕﯿﺮﯾﺲ ... ﺁﻥ ﺩﺷﻤﻦ ﺑﯿﺪﺍﺩﮔﺮ ....

🔸ﺗﻮﺭﮎ ﯾﻌﻨﯽ ﻗﻮﻡ ﺳﻮﻣﺮ ﻗﻮﻡ ﻣﺎﺩﻭ ﻗﻮﻡ ﺁﺱ

🔸ﺗﻮﺭﮎ ﯾﻌﻨﯽ ﮔﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ . ﻣُﺮﺩﯼ ﺍﺯ ﺩﻧﯿﺎ ﺧﻼﺹ ..

🔸ﺗﻮﺭﮎ ﯾﻌﻨﯽ ﻗﻮﻡ ﺍﺷﮑﺎﻥ، ﺗﯿﻎ ﺁﺗﯿﻼﯼ ﻣﺮﺩ،

ﭘﺸﺖ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮐﺲ ﻧﺪﯾﺪﻩ ﻫﯿﭽﮕﺎﻩ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ

آرتیغین اوخوماخ

یکی بود یکی نبود. غیر از خدا هیچ کس نبود. چوپانی مهربان بود که در نزدیکی دهی، گوسفندان را به چرا می برد. مردم ده که از مهربانی و خوش اخلاقی او خرسند بودند، تصمیم گرفتند که گوسفندانشان را به او بسپارند تا هر روز آنها را به چرا ببرد. او هر روز مشغول مراقبت از گوسفندان بود و مردم نیز از این کار راضی بودند. برای مدت ها این وضعیت ادامه داشت و کسی شکوه ای نداشت تا اینکه ...

یک روز چوپان شروع کرد به فریاد : آی گرگ آی گرگ. وقتی مردم خود را به چوپان رساندند دریافتند که گرگی آمده است و یک گوسفند را خورده است.

آنان چوپان را دلداری دادند و گفتند نگران نباشد و خدا را شکر که بقیه گله سالم است. اما از آن پس، هر چند روز یک بار چوپان فریاد میزد : " گرگ. گرگ. آی مردم، گرگ". وقتی مردم ده، سرآسیمه خود را به چوپان می رساندند می دیدند کمی دیر شده و دوباره گرگ، گوسفندی را خورده است. این وضعیت مدتها ادامه داشت و همیشه مردم دیر می رسیدند و گرگ، گوسفندی را خورده بود!

آرتیغین اوخوماخ

بیری مینه باغلیدیر، مینی ده بیره.

***

بیری اود اولاندا بیری سو اولسون گرک.

***

بیری اؤلمسه، بیری دیریلمز.

***

بیری پالچیغا باتیب، بیری ده یانیندا یاتیب.

***

بیری واردی گئجه‌دن، بیری ده دوشدو باجادان.

***

بیری یئیر، بیری باخار - قیامت اوندا قوپار.

***

بیرین گؤر - فیکیر ائله، بیرین گؤر - شوکور ائله.

***

بیرین یاندیریب، بیرین قاندیرما.

***

بیریندن سوروشدولار: قاتیر نییه سسین چیخارتمیر؟

دئدی: آتاسین یادینا سالماق ایستمیر!

***

بیرینی ائوه قویان یوخ ایدی،

سوروشدو: چوخامی هاردان آسیم؟

***

بیرلیک هارادا، دیریلیک اورادا.

***

بیرلیک اولمایان یئرده دیریلیک اولماز.

***

بیره‌نین قانین آلدین - جانین آلدین.

***

بیسم الله دئمکله دونوز بوستاندان چیخماز.

***

بیشینجن گؤزله‌ین دوشونجن ده گؤزله‌یر.

***

بیته آجیق ائله‌ییب کؤینیی یاندیرمازلار.

***

بیتلی الین قوینونا آپاردی، آج گومانا دوشدو.

***

بیتمیش ایشدن گول اییسی گلر.

***

بی‌یارا گئت، بئکار قالما.

***

بیز گلدیک گلینی گؤرمه‌یه،

گلین ده گئدیب تزک درمه‌یه.

***

بیز یالواردیق دازا، داز دا اؤزون قویدو نازا.

***

بیزه چاتدی، دَ‌ییرمان یاتدی.

آرتیغین اوخوماخ

  آچیل سحر،اویان گونش!

آچیل بو سون نفسده، بو قارانلیق قفسده، سن ایله من تاپیم یئنی حیات.

ایشیقلارین ساچیلسین، چیچک لریم آچیلسین، بو ائل لره باغیشلاسین نجات.

من...   صبح آچیلار کن،

گئچمه لی یم توفانلاردان ، ال اوزوب جاندان ، بو ائل لردن ، انسان لاردان ،

"من یانماسام سا، سن یانماسان، بیز یانماساق،

هانسی آلوولار ایشیق سالار بو یول لارا؟...آه"

گونش دوغار، گولر حیات

چیچک له نر بو کاینات، آغلاما ای گوزلیم!

آغلاماقدان بیرکس

تاپمامیشدیر چاره.

سیل گوزون یاشین، گول ائل لر له بیرلیکده، آزاد اول بو دیرلیکده، شادلیق یاغدیر غمگین ائلیمه!

سیل گوزون یاشین، گول بو شن باهار گولسون، هر بیر لاله زار گولسون،

حیات وئرسین سولموش گولومه!

کریم مشروطه چی

آرتیغین اوخوماخ

اوتورموشام داش اوسته،

پاپاق دورار قاش اوسته.

سن دوشمنی نیشان وئر،

ناللاماغی باش اوسته.

  ******   

گئدرسن اؤزو قویماز،

دینرسن سؤزو قویماز،

کاسیب وار-یوخون وئرسه،

آغانین گؤزو دویماز.

  ******   

اززینم کاساد اولماز،

مرد الی کاساد اولماز.

یوز نامردین چؤرگین،

دوغراسان، کاسا دولماز.

  ******   

بو سازی آلان گلمز،

اوخویوب-چالان گلمز.

ایگیدی اؤلدوره‌لر،

دیلینه یالان گلمز.

  ******   

آختاردین یول بئله‌دی،

سور آتین، یول بئله‌دی.

دوستلار ایلقارلی اولسا،

نه گرک یول بلدی.

  ******   

دؤورانین گشتی گئتدی،

اوخ تکی کئچدی گئتدی.

مردلر بیر بولاق قازدی،

نامردلر ایچدی گئتدی.

آرتیغین اوخوماخ

آرتیغین اوخوماخ

باهار گولور بولاغ گولور گول گولور
گول گؤزه لیم گولر اولسون حیاتین
گول چیچیین گولوشویله عومور سور
خوش گؤرویله سئوینجینی آل ساتین
*
سئوگیمیزین اسن سرین یئل ایله
آرزوموزون فیدانلاری گول آچیر
سئودامیزین سازدا هارای تئل ایله
داغ دالیندان اومود گونو نور ساچیر
*
قارا قیشدیر داملا داملا اریین
آیدین دورو بولاغلارا عشق اولسون
قارانلیقدیر اولدوز اولدوز چوروین
یانارسؤنمز چراغلارا عشق اولسون
*
یئرسیز یئره دیره نسه ده قارا قیش
آرزی یازی کؤنلوموزده یازلانیر
پوهره وئرن گول چیچکلی هر ناخیش
سازیمیزدا سؤزوموزده نازلانیر
*
اؤزگور یازین آرزیسیدیر یاشانیر
توتساق اسیر آنا وطن قوینوندا
بیزیم اولان گله جکدیر بویلانیر
گونش کیمی هر گئجه نین سونوندا
*
بیزیم یازدا یاللی گئدر دورنالار
قوجاق قوجاق چیچک آچار چمنده
آنا دیلده دوداقلاردان بال دامار
آزاد ائلیم آزاد یاشار وطن ده

آرتیغین اوخوماخ

بولودوز یاغار اولسون ، سولاریز آخار اولسون ، اوجاقیز یانار اولسون ، نوروزبایرامینیز موبارک اولسون

 Buluduz yağar olsun . sularız axar olsun . ocağız yanar olsun . novruz bayramınız mübarək olsun

---

Bayram gözəllikdir . gözəlliklər sizin olsun . bayram ümüddür . ümüdləriniz gərçək olsun . novruz bayramız mübarək

---

"یئنه گلیر نازلی باهار ، نازلی یاز

هامینین یازیسین بو ایل یاغلی یاز

جان ساغلیغی ، جیب وارلیغی ، اولوم آز

مهریبان آللاهیم ، بئله یازی یاز."

"تازا ایلینیز موبارک اولسون."

 

yenə gəlir nazlı bahar nazlı yaz

hamının yazısını bu il yağlı yaz

can sağlığı cib varlığı ölüm az

mehrıban Allahım belə yazı yaz

yeni iliniz mübarək olsun

---

"گوزل اینسانلار ، گوزل گونلرده یادا دوشرلر"بو گوزل گونده دونیانین بوتون گوزللیک لری سنین حایاتین دا اولسون..." نوروز بایرامی سنه موبارک اولسون

 

gözəl ınsanlar gözəl günlərdə yada düşərlər . bu gözəl gündə dunyanın bütün gözəllikləri sənin hayatında olsun . novruz bayramı sənə mübarək

---

سیزی بوگون کی نوروز بایرامی مناسیبتی ایله تبریک ائدیرم.قوی همیشه بئله گوزه ل بیر گونده بیر-بیری میزه اس ام اس یازاق.قوی همیشه پول لاریمیز بئله شئی لره گئتسین. بایرامینیز موبارک 

 

sizi bügün ki münasibətilə təbrik edirəm . qoy həmişə belə gözəl bir gündə birbirimizə sms yazaq . qoy həmişə pullarımız belə şeylərə getsin . bayramınız mübarək .

 

---

سیزه چوخ عزیز و دیرلی اولان نوروز بایرامین تبریک ائدیرم.سیزه جان ساغلیغی، سوفره نیزین بول و برکتلی اولماسین آرزو ائدیرم، قوی بوتون آرزولارینیز یئرینه یتشسین، نوروز بایرامینیزی تبریک ایدیرم!!!

 

 sizə çox əziz və dəyərli olan novruz bayramını təbrik edirəm . sizə can sağlığı sufranızın bol və bərəkətlı olmasını arzu edirəm . qoy bütün arzularınız yerinə yetişsin . novruz bayramızı təbrik edirəm

---

کونلومده وار مین آرزو مین بیر دیلک،

گل باریشاق نازلی یاریم کوسمیک

با هم اولاق بایرام گونو بیز گرک

نوروز گونو اولسون سنه موبارک

 

könlümdə var min arzu minbir dilək

gəl barışaq nazlı yarım küsmüyək

bahəm olaq bayram günü biz gerək

novruz günü olsun sənə mübarək

 

---

 

---

 

---

 

---

---

تازا ایلده. سیزه گون کیمی پارلاق، چای کیمی آخارلی حیات آرزولایرام

 

taza ildə sizə gün kimi parlaq və çay kimi axarlı hayat arzulayıram . Bayramız mübarək olsun .

 

*.    BAYRAM    *

 *. MÜBARƏK .*

    "*.        .*"  

            "*.*"          

 sizə və sevimli Ayilənizə qutlu olsun Yeni Yil

 

---

 یئنی ایلین موبارک !  یئنی ایل سنه یئنی اوغورلار گتیرسین . یئنی ایلده سنه خوش آرزولار و بو آرزولارینین حایاتا کئچمه سینی آرزولاییرام

 

Yeni ilin mübarək! Yeni il sənə yeni uğurlar gətirsin. Yeni ildə sənə xoş arzular və bu arzularinin həyata keçməsini arzulayıram.

 

Bayramınız mübarək! Neçə belə bayramlara. Qoy bu yeni il sizə və ailənizə sevinc, uğur gətirsin! Bütün kədərli günləriniz bu ilde qalsın! Yeni ildə gözəl və şən günlərə çıxasız!

 

شکر کیمی دادلی ، ناغیل کیمی گوزل بیر ایل آرزولاییرام سنه . قارشیندان گلن یئنی ایلین جان ساغلیغی ، اوغور و سعادتله دولو اولسون . نئچه بئله بایراملارا

Şəkər kimi dadlı, nağıl kimi gözəl bir il diləyirem sənə.Qarşıdan gələn Yeni ilin can sağlığı,uğur və səadətlə dolu olsun. Neçə belə bayramlara

 

 

 یوردوموزا آیاق باسمیش باهار بایرامیزی تبریک ائدیرم . قدملری اوغورلو ، کونول اوخشایاجاق سئوینجلیگ.نلری بول اولسون . بایرامیز موبارک

Yurdumuza ayaq basmış, Bahar bayramızı təbrik edirəm. Qədəmləri uğurlu, konul oxşayacaq sevincli günləri bol olsun. Bayramız mübarək!

 

---

 قوی بو طراوتلی نوروز بایرامی سوفره نیزه روز و برکتله ، قلبینیزی خوش حیسلرله دولدورسون  ، ساغلاملیغینیز محکم آرزولارینیز سونسوز ، اومودلرینیز گرچک اولسون

Qoy bu təravətli Novruz bayramı sufrənizi ruzu və bərəkətlə, qəlbinizi xoş hislərlə doldursun.Sağlamlığınız mohkəm, arzularınız sonsuz, ümüdləriniz gərçək olsun!

Yeni ilin mübarək! O gün olsun ki, yeni ildə bütün arzuların yerinə yetişsin

---

آرتیغین اوخوماخ

تزه ایل گلیر


اداره میراث فرهنگی از قرار معلوم طی برنامه کی گوتوروب بو ایل ده خاص خاص بی  برنامه سی در مورد بایرامین گلمه سی و گردگشگری و توریست موردینده یوخودور، نه چه ایل قاباخان دان بو طرفه آغیرترین برنامه کی اداره گردشگری گوتوروب  فکر الیرم  اوبیری ایل لر کیمی بیدنه چادر ورودی شهرده قوروب و چادر دان بویوک بیر بنر ده اداره میراث و گردشگری شهرستان اهر یازیب ویراجح  و تمام



سیز اگر رییس اداره میراث فرهنگی اولسئی دیز نه ایشلر گوربیلردیز یا بو حد ده کافیدی ؟


موزه عرفانا گورا خاص بی تبلیغ و یا طرحیز اولاردی ؟



گودح گورح خاص بی ایش اولاجح یا

آرتیغین اوخوماخ

بنا به روایات، زمانی ترکان مورد هجوم وحشیانه دشمنان قرار گرفته و بعد از مقاومت شجاعانه بیشتر آنان قتل عام گردیده و تنها عده کمی توانستند از مهلکه جان سالم بدر برند. ترکان باقی مانده که سرزمین جنت آسای خود را از دست داده بودند در مکانی رحل اقامت افکنده و در حسرت و آرزوی برگشت به سرزمین موعود به زاد و ولد پرداختند تا قدرت نظامی خود را از نو باز یابند. دشمن بعد از گرفتن سرزمین ترکان به منابع طبیعی آن – بویژه باغهای پر از سیب سرخ دسترسی پیدا کرد و پادشاه دشمن گویا چنان از بوی و طعم و لذت سیبهای سرخ سرزمین ترکان خوشش آمد که دستور داد در فصل میوه یک «قیزیل آلما» ی (سیب سرخ) واقعی، و در فصل غیرمیوه به یاد آن سیب‌های سرخ یک «قیزیل آلمای از طلا ریخته شده را بر بالای چادرش نصب نمایند») ترکان با شنیدن این حرکت دشمن و با توجه به عدم توانایی خود در بازپس گیری سرزمینشان حسرت و آرزوی باغهای سیب سرخ و بویژه گرفتن قیزیل آلمای ریخته شده از طلای چادر فرماندهی دشمن را در دل فرزندان خویش پروردند و آنقدر در مورد قیزیل آلما و سرزمین از دست رفته خود شعر و داستان سرودند و «تبلیغ فرهنگی» کردند که نسل‌های بعد با آرزو و حسرت شدید دیدار «سرزمین موعود» و رسیدن به چادر فرماندهی دشمن و گرفتن قیزیل آلما بزرگ شدند. عاقبت روز و روزگاری که ترکان قدرت خود را برای گرفتن سرزمین خویش کافی دانسته و خود را از نظر ایدئولوژیکی نیز آماده احساس کردند دست به حمله زده و بعد از جنگی شدید که در اطراف چادر فرماندهی دشمن از کشته‌ها پشته‌ها ساختند خود را به بالای چادر فرماندهی رسانیده و قیزیل آلما را از بالای آن گرفته و فریاد «قیزیل آلمانی آلدیق» یعنی سیب سرخ را گرفتیم را سر دادند. باقی مانده لشکریان دشمن که دیدند ستاد فرماندهیشان سقوط کرد دست از نبرد کشیده و فرار را بر قرار ترجیح دادند و بدین ترتیب «قیزیل آلما» و سرزمین موعود و سیب‌های سرخ حسرت انگیز آن دوباره بدست ترکان افتاد. از این به بعد در تفکر و نگرش و بینش ترکان باب جدیدی گشوده شد و ایده و تئوری قیزیل آلما شکل گرفت. از این تئوری مثلث «هدف، حسرت، فتح» در فرهنگ ترکان زاده شد. بعد از این ترکان که به قدرت نظامی برتر جهان تبدیل شده بودند چنان خیال می‌کردند که در سرزمین «مورد هدف» در بالای چادر فرماندهی یا ستاد ارتش یا در بالای یکی ازگنبدها و مناره‌ها وکلیساها و کنیسه‌ها و یا در بالای پشت بام قصرها و کاخ‌های دشمن یک قیزیل آلمای از طلا ریخته شده آویزان است و جنگاوران و دلاوران ترک می‌باید خود را به این «هدف» رسانیده و به هر قیمتی شده آنجا را فتح کرده و قیزیل را از آن خود نمایند. جنگجویان ترک گاهی سالها و نسلها بر روی این «هدف» زوم کرده و برای رسیدن به قیزیل آلما و حمله به خطوط دشمن روزشماری می‌کردند. بدین ترتیب قبلاً «هدف» (قیزیل آلما) در شهر یا کشور مورد «هدف» به صور مختلف از طریق «بعضی ترکان» دیده و «گزارش» می‌شد و بعد «حسرت» رسیدن به آن با «تبلیغ فرهنگی» آغاز می‌شد و بعد از آمادگی کامل به «هدف» حمله کرده و آنجا را «فتح» می‌کردند. این ایده و تئوری اولیه «قیزیل آلما» که خیلی ساده و عامه فهم بود بعدها از سوی متفکرین ترک بشدت پیچیده‌ گردید و محل آن نیز نسبت به «زمان و مکان» تغییرکرد چنانچه «اولیا چلبی» بعدها در روزگار خود در «کافرستان» شش شهر یا کشوری پیدا کرد که در بالای کلیسا یا کاخ آنجا قیزیل آلمایی از طلا ریخته شده وجود داشت که بعضی‌ها «فتح» و بعضی‌ها در حال بررسی برای «فتح» بودند. با ورود ترکان سلجوقی به کشورهای اسلامی و بدست گرفتن فرماندهی جنگهای صلیبی این ایده وتئوری «قیزیل آلما» نیز به همراه آنان وارد ایده مسلمانان گردید و کم کم رنگ ایده و تفکر ترکی - اسلامی پیدا کرد. از این به بعد ترکان به خود «اهل اسلام» گفته و ایده قدیمی را در شکل جدید ارایه دادند چنانچه از منظر جنگجویان ترک عثمانی حتماً‌«اهل اسلام قیزیل آلمایا دکین فتح ائده‌جک‌دیر» () یعنی اهل اسلام (ترکان) تا قیزیل آلما فتح خواهند کرد.

آرتیغین اوخوماخ

درباره اهر :

اَهَرْ (Ahar) یکی از شهرهای شمالی استان آذربایجان شرقی و مرکز شهرستان اهر است. اهر در ارتفاع ۱۳۴۱ متر از سطح دریا، در ۸۹ کیلومتری شمال شرقی تبریز و ۷۶۵ کیلومتری شمال غربی تهران واقع گردیده ‌است این شهر به عنوان پنجمین شهر پرجمعیت استان محسوب می ‌گردد. شهر اهر در مرکز منطقه سرسبز و خوش آب و هوای ارسباران و در فضایی به وسعت ۱۵ کیلومتر مربع گسترده شده ‌است و به همین دلیل، از آب و هوایی خوش بهره‌مند گشته‌ است. اهر بزرگ‌ترین شهر منطقه ارسباران است و تا پیش از انقلاب اسلامی به عنوان مرکز این منطقه شناخته می‌شد.
این شهرستان در میان ارتفاعات مهمی چون قیزقلعه‌سی به ارتفاع 1266 متر و کوه تاریخی معروف هشت سر با ارتفاع 2536 متر محصور شده و دامنه ارتفاعات مزبور از جهات شمال و جنوب و غرب تا هوراند کشیده شده است. پست‌ترین نقطه، بخش کناره‌های رودخانه قره‌سو که در قسمت شرقی شهرستان واقع و محل کشت و زرع انواع محصولات باغی و زراعی می‌باشد.

پیشینه اهر :
در کوه های اطراف اهر بازمانده‌های زیادی مربوط به دوره پیش از اسلام، مخصوصا زمان ساسانیان، پیدا شده است. از اواخر قرن دوم هجری تا سال ۲۲۲ (۸۳۷ میلادی) اهر در محدوده قلمرو جاودان و بابک خرمدین قرار می ‌گرفت. در قرن سوم، اهر مرکز ناحیه میمد (Mīmaḏ) بود. در سال ۹۴۵ (میلادی)، اهر شهری آبادان گزارش شده است. در اواخر قرن دوازدهم و اوایل قرن سیزدهم اهر پایتخت حکمرانان سلسله پیشتکین (Pīškīn) بود. یاقوت حموی هشتصد سال پیش اهر را اینگونه توصیف می‌کند، اهر، علیرغم وسعت کمش، اقتصاد شکوفایی دارد. این شهر بین تبریز و اردبیل قرار گرفته و توسط امیری به نام “ابن پشتگین” اداره می‌شود.
در دوره ایلخانان مغول، اهر استراحت گاه تابستانی ایلخانها بود (در اکتبر ۱۲۸۴ خواجه شمس الدین محمد جوینی در اهر اعدام شد). به نظر می‌آید که در طی یک و نیم قرن بعد از یاقوت حموی اهر اهمیت خود را در دوران مغولها از دست داد. در زمان صفویان اهر توجه پادشاهان را جلب کرد چرا که قبر شیخ شهاب الدین (مرشد شیخ صفی الدین) در آنجا قرار داشت. برای مثال شاه عباس بزرگ دو بار در سالهای ۱۶۰۵ و ۱۶۱۱ از شهر دیدن کرد. در دوره قاجاریان اهر توسط شاهزدگان قاجار اداره می‌شد.
عباس میرزا برای مدتی این اهر را مرکز فرماندهی خود علیه روس ها قرار داد. در آن زمان عشایر ارسباران قسمت عمده‌ای از جنگاوران قشون ایران را تامین می‌کردند. اهر در طی‌ جنگ به شدت آسیب دید. مسافرین فرنگی که در دوره بین ۱۸۳۷-۱۸۴۳ اهر را دیده‌اند آن را “شهری در وضعی اسفبار” وصف کرده‌اند. بر اساس برداشت آنها، شاهزادگان قاجار، که به عنوان حکمران قره داغ به شهر اعزام می‌شدند، به این فکر بودند که جیبشان را قبل از پایان ماموریت پر کنند
اهر یکی از کانون‌های جنبش مشروطه ایران بود. چرا که عشایر ارسباران در مناقشات مسلحانه جنبش درگیر شده بودند؛ فرماندهی نیروهای انقلابی و ضدّ-انقلابی به ترتیب ٔبر عهد دو قره داغی، یعنیستار خان و رحیم خان چلبیانلو بود. بعد از برقراری پادشاهی دودمان پهلوی افول اهر شروع شد. شاهان پهلوی با تاکید ٔبر آریاگرایی زمینه یک‌جانشینی اجباری عشایر را فراهم کرده و بدینسان به اقتصاد ناحیه ضربات مهلکی زدند. بالاخره، رضا شاه با تغییر دادن نام تاریخی قره داغ به ارسباران سعی کرد هویت تاریخی منطقه را منهدم کند.
شهر اهر در ارتفاع ۱۳۶۰ متر از سطح دریا قرار گرفته‌است. این شهر در منطقه‌ای کوهستانی واقع شده و کوه‌های شیور در شمال شرق، بزکش در جنوب و قاشقاداغ در جنوب شرق آن قرار گرفته ‌است. رودخانه کیچیک‌چای از داخل، اهرچای از جنوب و علیرضاچای و رنگول‌چای از غرب اهر می‌گذرند.
زبان گفتاری مردم زبان ترکی آذربایجانی است که متعلق به شاخه غربی گره جنوبی – غربی (اغوز) خانواده زبان‌های ترکی می‌باشد. اغلب مردم، بعلاوه، با زبان فارسی آشنایی دارند.
اکثریت مردم پیرو مذهب شیعه دوازده‌امامی هستند. تعداد قابل توجّهی از اهالی پیروان اهل حق (گوران در زبان آذری) هستند. همه گوران‌ها در اصل متعلق به طایفه شاملو هستند. این طایفه یکی از ارکان عمدهٔ قزلباش‌ها در عهد شاه اسماعیل بود

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی

اهر، دژ قوم ماد و رودخانه ارس مرز دولت ماد بود. اهر از شهرهای قدیمی آذربایجان است. این شهر قبل از اسلام اوزانلار نام داشت و به نام میمد نیز مشهور بود. بعد از ظهور اسلام به نام اهر یا اهریچ خوانده شد که حاکم نشین قره داغ بود. در سال 23 هجری قمری در زمان خلیفه دوم، قوای اسلام به فرماندهی بکربن عبدالله به این منطقه دست یافتند. در زمان خلافت عباسیان از سال 200 تا 222 هجری قمری بابک خرمدین در آذربایجان بر علیه خلیفه عباسی (معتصم) قیام کرده قریب به 20 سال در مقابل سپاهیان خلیفه مقاومت نمود و حماسه ها آفرید. او بزرگ ترین سرداران عرب و سپاهیان اش را که بیش از 250 هزار نفر بودند نابود کرد.
در زمان حکومت شهر یاران گمنام (کنگریان، جستانیان، آل مسافر، روادیان) شهر اهر در ردیف سرزمین قهرمانان استقلال طلب ایران بود. پس از حکومت سلجوقیان و خوارزمشاهیان، در زمان اتابکان، شهرستان اهر مرکز حکومت اولاد جهان پهلوانان، اتابک آذربایجان بود و تعدادی از آنان به نام مالک اهر در ارسباران حکومت کردند.
در زمان حکومت صفویه جنگ سختی بین مردم اهر و ایل بایبوردلو با قشون عثمانی در محل معروف به قانلی گول در جنوب اهر اتفاق افتاد. در دوره قاجاریه و جنگ های ایران و روس شهر اهر مرکز فرماندهی عباس میرزا نایب السلطنه بود. در سال 1228 قمری در بیماری وبای تبریز که عده بی شماری تلف شدند، محمد شاه مدتی در اهر اقامت داشت و به امور آذربایجان رسیدگی می کرد. مظفرالدین شاه قاجار در سفری به ارسباران بعضی مناظر طبیعی اروپا را با نقاط دل انگیز این منطقه مقایسه کرده است. این منطقه در برگیرنده ی شهرها، بخش ها و روستاهای زیادی است و امروزه یکی از آبادترین نواحی استان آذربایجان شرقی به شمار می رود.

آرتیغین اوخوماخ