قره داغین وبلاقی

سلام دوسلار خوش گلیب سیز

شعرینه‌آذربایجانین‌ مبارزه‌ اؤترگی‌ بیر باخیش‌

بیرینجی بولوم
رضا همراز
آنادیلیمیز:آذربایجانین‌ مبارز و مقاومت‌ پوئزیاسی‌ اوزون‌ بیر تاریخه‌ مالک‌ اولدوغو کیمی‌، تاسف‌له‌ بو گونه‌ قده‌ر نه‌ ایسه‌ آچیقلانمامیشدیر. بو اولوسال‌ ادبیاتین‌ چاغداش‌ شعر و نثریمیزده‌ دانیلماز رولو اولموشدور. مبارز شعریمیز دئمک اؤتن‌ قرندن‌ داها زنگین‌لشیر. همین‌ شعرلر تانباکی‌ حرکاتی‌ ایله‌ چیچک‌لنمیشسه، داها سونرالار خوش‌ بویالی‌ گوللر یئتیرمیشدیر. تانباکی‌ حرکتی تاریخ‌ بویلو تبریزده‌ده‌ باش‌ توتدو. بو حرکت‌ ناصرالدین‌ شاهین‌ سون‌شاهلیق‌ چاغلاریندا ۱۲۶۹ دا اوز وئریب‌ و سبب‌ اولدو، خالق‌ کوتله‌لری‌ قیام‌ ائده‌لر. بو آرا فیکیر و قلم‌ صاحب‌لری‌ ده‌ گئری‌ قالمادی‌لار.او چاغین‌ ایتگین‌ شاعیری‌ »میرزه‌ فرخ«‌ همین‌ نهضتین‌ توققوشمالارینین‌ بیر سیراسینی‌ خصوصی‌ ایله‌ زینب پاشا عصیانین‌ تام‌ باجاریقلا شعره‌ چکمیشدیر. میرزه‌ فرخ‌-ون‌ حیاتی‌ و باشقا یارادیجیلیغی‌ حاقدا معلومات‌ یوخدور. آنجاق‌، اونون‌ بیر – ایکی‌ پارچا الده‌ اولان‌ شعرلریندن‌ اونو ضیالی‌ تانیماق‌ هئچده ‌چتین‌ دئییل‌. میرزه‌ فرخ‌ون‌ (سبک‌شناسی‌) باخیمیندان‌ تبریر شاعیری‌ اولدوسوندا هئچ‌ بیر شبهه‌ یئری‌ اولا بیلمز. نیه‌کی اونون‌ شعرلرینده‌ تبریز لهجه‌سی‌ دالغالانیر و بو شاعیرین‌ نهضت‌ چاغلاریندا نسبتا یاشلی‌ اولماسی‌ دا حدس‌ ویریلیر. او شعرلرینین‌ بیرینده‌ دئییر:
بو حقیر ائوده‌ اوگون‌ قورخودان‌ آواره‌ قالیب/تازه‌دن‌ توپ‌ و توفنگین‌ سسی‌ ناگه‌ اوجالیب‌
رنگی‌ تغییر تاپیب‌ حالتی‌ یکسر دولانیب/‌آز قالیب‌ قورخودان‌ اول‌ وقته‌ اولا دیوانه‌
قالدی‌ تبریزده‌ چوخ‌ تخت‌ حکومت‌ خالی/‌گتیریب‌ ائیله‌‌دیلر قائم‌ مقامی‌ والی‌
اوزو وئرمیردی‌ کونول‌ آمما ولی‌ اقبالی/حکمران‌ اولدو عجب‌ مملکت‌ ایرانه‌
تبریزه‌ حاکم‌ اولاندا بو، اولوب‌ شهر شولوق/‌اولمامیشدی‌ بو نئچه‌ وقتده‌ بو نوع‌ باهالیق‌
گؤردولر یوخدو به‌ غیرت‌ کیشیلرده‌ کیشی‌لیک‌/غیرت‌ ال‌ وئردی‌ اناثه ‌کی‌ چیخا مئیدانه‌
داها حیرت‌ ائدیجی‌ بودور کی‌، ۱۳۲۰ ده‌ چیخان‌ گونده‌لیک‌لرین‌ بیرینده‌ »هلال« امضاسی‌ ایله‌ زینب‌ پاشا حاقیندا یازیلان‌ بیر مقاله‌نین‌ اته‌یینده‌کی‌ معروف ‌شعر (زینب‌ پاشا الده‌ زوپا اوز قویدو بازار اوستونه‌) ده‌ درج‌ اولموشدور. بو شاعیرین‌ تخلصی‌ (باجادان‌ باخان‌) قئید اولموشدور. بیلیریک ‌کی‌، او دؤورون‌ شاعیرلریندن‌ رحمتلی‌ تبریزلی»علی‌ فطرت«‌ همین‌ امضا ایله‌ یازاردی‌. امما، نه‌ ایسه‌ همین‌ شعرده‌ ائله‌ او تخلص‌له‌ درج‌ اولموشدور. باجادان‌ باخانین‌ بو شعریندن‌ علاوه‌ همین‌ گؤنده‌لیکده‌ بیر سیرا باشقا شعرلریندن‌ ده‌ اؤرنک‌لر وئریلمیشدیر. بئله‌لیکله‌ گؤروروک‌، همین‌ جریان‌ سبب‌ اولور بیر سیرا شعرلر قوشولسون‌. بونلارین‌ بیر سیراسین‌ ائله‌ خالق‌ اؤزو قوشسادا، اونلارین‌ میللی‌ شعورلارینین‌ یوکسک‌ سویه‌ده‌ اولدوغونو گؤستریر. بو شعرلر ارزیشلی‌ سند اولاراق‌ تاریخیمیزده‌ اؤزه‌ل‌ بیر یئرده‌ اولموش‌لار. تانباکی‌ حرکاتینین‌ مبارزه‌سینده‌ »زینب‌ پاشا« عصیانی‌دا مهم‌ بیر یئر توتور. بو عصیاندا بیر سیرا شعرلر قوشولور. تاسف‌له‌ اونلارین‌ قوشانلارینین‌ آدلاری‌ هله‌لیک‌ بیزه‌ بللی‌ و آیدین‌ اولمامیشدیر. بو عصیانی‌ گؤره‌ن‌ بیر شاعیر گؤردوکلرین‌ گؤزه‌لجه‌ شعر چرچیوه‌سینه‌ سالمیشدیر: زینب‌ پاشا الده‌ زوپا اوز قویدو بازار اوستونه/گویا کی دشمن‌ اوز قویوب‌ اوردوی‌ تاتار اوستونه‌
چادور شبین‌ باغلایب‌ بئله‌ هم‌ چیرمیوب‌ قولارینی/‌یاشماقیله‌ دوتموش‌ اوزون‌، هم‌ ساللانان‌ پوللارینی‌
تنظیم‌ ائدیب‌ اؤز نقشه‌سین‌ هم‌ گئتدیکی‌ یوللارینی/فرمان‌ وئریب‌ یولداشلارین‌ اویناتدی‌ اغیار اوستونه‌
زینب‌ پاشا الده‌ زوپا اوز قویدو بازار اوستونه‌…
داها سونرا مشروطه‌ حرکاتی‌ اوز وئریر. هر یئر چال‌ – چاپ‌ دیر. های‌ – کوی‌ دور، باروت‌ قوخوسودور. بو دؤنه‌ ایش‌ فرق‌ ائدیر. بئله‌کی‌ مشروطه‌دن ‌اولده ‌کی‌ شعرلر شعاردورسالار مشروطه‌ دؤورو شعرلر داها خالقی‌ هیجانا گتیرن‌، اونلارا اوره‌ک‌ و جرئت‌ وئره‌ن‌، اونلارین‌ مبارزه‌ و دؤیوشه‌ چاغیران ‌و بو کیمی‌ اسلوب‌ و ژانرلری‌ ایفا ائدیرلر. مشروطه‌ دؤرونده ‌کی‌ شاعیرلر، مشروطه‌نی‌ یاخیندان‌ گؤردوکده‌، اونون‌ آجی‌ و شیرین‌ و هابئله‌ تصویرلرین‌ شعرلرینین‌ بزه‌یی‌ ائتمیشلر. بو دؤورون‌ شعرلری‌ داها اونجه‌ دئییلن‌ شعرلرله‌ فرقلی‌ اولموشلار. البت‌ بو طبیعی‌‌دیر کی‌، هر انقلابین‌ ثمرلی‌ ایشلریند‌ن‌ بیر سیرا یئنی‌ فیکیر و دوشونجه‌لرین‌ مئیدانا و دوغرو دئسک‌ اورتایا کلمه‌سی‌ اولار.اؤنجه‌ دئدییمیز کیمی‌ (تحریم‌ تنباکو) آدی‌ ایله‌ مشهور آذربایجاندا اوز وئره‌ن‌ حرکت‌لر کی‌، دئمک‌ مشروطه‌یه‌ بیر گیریش‌ کیمی‌ ایدی‌ بیر چوخ‌ ضیالی‌لر و آیدین‌ فیکیرلی‌لر بارا گتیردی‌. ماراغالی‌ زین‌العابدین‌ تبریزلی‌ طالبوف‌ و… کی‌ بونلاردا اؤز یئنی‌ دوشونجه‌لرین‌ خالق‌ کوتله‌لرینین‌ قوللوقلاریندا قویماقلا برابر، اونلارین‌ اسکی‌ و کهنه‌ فیکیرلردن‌ ال‌ گؤتورمه‌لرین‌ ایسته‌میش‌لر کی‌، بئله‌ده‌ اولدو. همین‌ آد وئردییمیز یازیچی‌لارلا بیرگه‌ نئجه‌ یازیچی‌ و شاعیر دانیلماز ده‌ییشیک‌لر یارادا بیلدی‌لرکی‌، اونلارین‌ داوامچی‌لاری‌ مشروطه‌ دؤورونده‌کی‌ یازیچی‌ و شاعیرلر اولدولار و بو دؤنه‌ وضعیت‌ کئچمیشده‌کی‌کیمی‌ اولمادی‌.میللی‌ شعورلار اویاندی‌لار. یازیچی‌ و شاعیرلرین‌ سانلاری‌ چوخالدی‌، شهیدلرین‌ سایی‌ آرتدی‌. بورادا ایش‌ دؤندو. حسرت‌ اولدو، یولداش‌ اؤلدو، دیدرگین‌لیک‌ بارا گلدی‌. آوارا – سفیل‌لیک‌ اولدو، مخروبه‌ یئرلر و آبیده‌لر گؤزه‌ ده‌یدی‌. بو دؤنه‌ یارالی‌ اولدو، خسته‌ اولدو، توپال‌ اولدو، و نهایت‌ مبارز شعرلریمیزین‌ اصل‌ مایاسی‌ بو کیمی‌ حادثه‌لرد‌ن‌ آلیندی‌. او دؤورون‌ شعرلرینین‌ و شاعیرلرینین‌ بیر چوخو، شاهی‌، وزیری‌، وکیلی‌ و… تعریف‌ – تمجیدائدنده‌، باشقا شاعیرلرایله‌ حیئوانلارین‌ دیللریندن‌ ناغیل‌ و سئوگی‌لینین‌ قاش‌ – گؤزوندن‌ و… یازیرسالاردا، آنجاق‌، ضیالی‌ و آیدین‌ فیکیرلی‌ شاعیرلر خالقی‌ یوخودان‌ اویاتماغا و یئنی‌ اصوللاری‌ و پرنسیب‌لری‌ دویماغا چاغیریردی‌لار.
بو یازیچی‌ و شاعیرلرین‌ بللی‌‌دیرکی‌، سولاری‌ باشقالاری‌ ایله‌ بیر آرخا گئده‌ بیلمزیدی‌. ائله‌ اونا گؤره‌، مداح‌ و دربار شاعیرلری‌ ضیالی‌ و ده‌یرلی‌ اسلوب‌دا یازیلان‌ ماتیریاللاری‌ و یازارلارین‌ قیناییردی‌لار و او گون‌ اونلارین‌گؤزونده‌ خائین‌لر بوگون‌ تام‌ عکسینه‌ اولاراق‌ خادیم‌ کیمی‌ آدلانیب‌ عزیزله‌نیرلر. اوست‌ – اوسته‌ مبارز شعریمیزین‌ سیماسین‌ گنج‌لر دولدوردولار و ائله ‌اونا گؤره‌ خالق‌ دیلینه‌ چوخ‌ یاخینلاشدی‌. بو دؤورلرده‌ خالقین‌ دا شعرلری‌ گئنیشلنیر. چوخلو بایاتی‌ قوشولور. چوخلو تاپماجا دئییلیر. بیر سیرا ناغیل‌لار یئکونلاشیر، میللی‌ قهرمانلاریمیزا شعرلر دئییلیر. بونلارین‌ بیر سیراسینین‌ حتی‌ قوشانلاری‌ و دئین‌لری‌ ده‌ بللی‌ دئییل‌ کیم‌لر اولموشلار. بلکه‌ده‌ اونلاری ‌ائله‌ ساده‌ خالق‌ یاراتمیش‌ و گاهداندا بیر شاعیرین‌ یئری‌ و ایزی‌ بللی‌ اولموشدور. دئدییمیز کیمی‌ همین‌ دؤورلرده‌ ایگید قهرمانلاریمیز، چون‌ خالق‌ کوتله‌لرینه‌ ارزش‌ و قیمت‌ وئریردی‌لر و اونلارین‌ حق‌لرین‌ و ایستک‌لرین‌ قوروماق‌ اوچون‌، جانلارین‌ اووجلاریندا قویوردولار، خالق‌دا اونلاری‌ سئوه‌ر و اونلارا حؤرمت‌ گؤزو ایله‌ باخیردی‌لار.تبریز اهلی‌ اوچ‌ ایل‌ چکدی‌ مشقت/‌پامال‌ اولدو آیاق‌ آلتدا رعیت‌
مشروطه‌نی‌ آلدی‌ آخیردا ملت/‌یاشاسین‌ ستارخان‌، ملت‌ یاشاسین‌
باقرخان‌ آتلیسی‌ جمله‌ یاشاسین‌/حلال‌ اولسون‌ اوسودکی‌ سن‌ ایچمیسن
‌جاندان‌ کئچیب‌ بو ایشده‌ دایانمیسن‌/بی‌غیرت‌ رحیم‌خان‌ هئچ‌ اوتانمیرسان‌
یاشاسین‌ ستارخان‌، ملت‌ یاشاسین‌/باقرخان‌ آتلیسی‌ جمله‌ یاشاسین‌…
یا حیدرخان‌ عمی‌ اوغلویا حصر اولونان‌ شعرلرده‌ن‌:
عم‌ اوغلو گلدی‌ خویا/خویلولارا قرار قویا
یئتیم‌لرین‌ قارنی‌ دویا/یاشاسین‌ گؤزه‌ل‌ عمو اوغلوراستا بازارین‌ راستاسی/‌گلیر مجاهد دسته‌سی‌
عمو اوغلودور سرکرده‌سی/‌یاشاسین‌ گؤزه‌ل عمو اوغلوبونلاردان‌ اؤنجه‌ فتحعلیشاه‌ زامانی‌ چیرکین‌ (ترکمن‌چای‌) و (گلستان‌) معاهیده‌لری‌ باغلاناندا بو کیمی‌ درین‌ معنالی‌ بایاتیلار قوشولدو:
آراز سندن‌ کیم‌ گئچدی‌/کیم‌ غرق‌ اولدو کیم‌ گئچدی‌ فلک‌ گل‌ ثابت‌ ایله/هانکی‌ گونوم‌ خوش‌ گئچدی‌ آرازی‌ آیردی‌ لار/قومونان‌ دویوردولار
من‌ سندن‌ آیریلمازدیم/ظلم‌ ایله‌ آییردیلار
دؤیوشچولرین‌ و میللی‌ قهرمانلارین‌ جسارت‌ و شجاعت‌لری‌ بو دؤورون‌ شاعیرلرینه‌ الهام‌ قایناقی‌ اولاراق‌ گؤزه‌ل‌، گؤزه‌ل‌ شعرلر قوشولور. داها سونرا همین‌ شعرلر ماهنی‌ کیمی‌ دؤیوش‌ سنگرینده‌ ماراق‌ و خوش‌ آهنگ‌لرله‌ اوخونوب‌ مجاهدلرین‌ قانلارین‌ جوشدورور.تاسفله‌ اوست‌ سطیرلرده‌ دئدییمیز کیمی‌، بو دؤورون‌ شعرلری‌ نه‌ ایسه ‌لازیمی‌ قده‌ر اولموشسادا آچیقلانمامیش‌ و آچیلمامیش‌ بیر صحیفه‌ کیمی‌قالمیش‌ و یئکونلاشماسی‌ یئرلی‌ – یاتاقلی‌ گؤرونور. آخی‌ بو دؤورده‌ »خازن«‌لر وار، »حقیقت«‌لر وار، »سعید سلماسی«‌لر وار و غیره‌لر وار. اونلارلا برابر »صابر«لروار. صابرین‌ آن‌ یاخین‌ دوستو »عباس‌ صحت«ین‌ فیکریجه‌، صابرین‌ آخیرده‌کی‌ بئش ایل‌ یارادیجیلغی‌ بیر اوردودان‌ چوخ‌ مشروطه‌ حرکاتینا خدمت‌ ائتدی‌. آردی وار

آرتیغین اوخوماخ
شنبه 28 مرداد 1396
بؤلوملر : تورک اسطوره لری ,

دمو

خانم "فریال گواشیری" منشی ایرانی-آمریکایی‌  اوباما

http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/hadeya_-obama_hand_simbole.png


آرتیغین اوخوماخ
سه شنبه 24 مرداد 1396
بؤلوملر : قره داغ - اهر ,

بارماخ سوزلوکی

http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/barmakh_1.jpg


بارماق = انگشت

بارماق = انگشت
بارماق آراسی = بی اعتنا
بارماق ایزی = اندازه یک انگشت
بارماق اوجو = سرانگشتی
بارماق حسابی = حساب سرانگشتی
بارماق سوخماق = فضولی کردن
بارماق باسماق -انگشت زدن به جای اضما کردن
بارماق سیز = بدون انگشت
بارماغین قاوزاماق = انگشت بالا کردن
بارماق قدر = به اندازه انگشت
بارماقلاماق = با انگشت غذائی یا تنقلاتی را برداشتن و خوردن
بارماق یئری = جای انگشت ، اثر انگشت
بارماغی اولماق = در کاری دست داشتن
بارماغینان گؤرسه تمه ک = یکی را با انگشت نشان دادن ، انگشت نما کردن یکی
بارماغیندا اویناتماق = یکی را در انشگت خود به بازی گرفتن. ، مثل موم در دست داشتن و اذیت کردن
بارماغینی دیشله مک = انگشت را گاز گرفتن ، از تعجب یا پشیمانی و ناراحتی
جولو بارماق = انگشت کوچک
باش بارماق = انگشت شست
اورتا بارماق = انگشت میانه

آرتیغین اوخوماخ
شنبه 17 تیر 1396
بؤلوملر : سوزلوک,

قشنگ بیچه (خروس)


http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/khoros.jpg
بیری وار ایدی, بیری یوخ ایدی, کئچمیش زامان‌لاردا ایکی ئوزاق قوحوم
وار ایدی. بون‌لارین بیری یوخسول ایدی, اوزو ده مئشده, بالاجا بیر داخمادا
اولوردو. او بیری دؤولت‌لی ایدی, شهرده, قشنگ, بؤیوک بیر ائوده
یاشاییردی.
گون‌لرین بیر گونو یوخسول, مئشه ایله گئدیردی, بیر‌دن آغاجین آلتیندا
پاریلدایان, قیزیل بیر للک گؤردو. باشینی قال‌دیریب یوخاری باخدی,
گؤردو کی, آغاجدا قویروغو قیزیل بیر خوروز اوتوروب. یوخسول قیزیل للیی
گؤتوروب بیرباش شهره, دؤولت‌لی قوحومونون یانینا گتیردی.
دؤولت‌لی قیزیل للیه باخیب دئدی:
- گؤزل شئی‌دیر! آنجاق دیری چوخ آزدیر. من سنه بو للک
اوچون بیرجه مانات گوموش پول وئررم.
یوخسول ایسه عومرونده قیزیل گؤرممیشدی, اونا گؤره ده بیلمیردی
کی, بو للک خالص قیزیل‌دان‌دیر. او ائله بیلیردی کی, بو نه ایسه قشنگ
پاریلدایان بیر شئی‌دیر. اونا گؤره ده او ائله بیلدی کی, اونون قیزیل للیی
اوچون گوموش پول یاخشی قییمت‌دیر.
یوخسول کیشی او بیری گون ائنه ده مئشیه گئتدی, همین آغاجین آلتین‌دان
ائنه ده قیزیل للک تاپدی. اونو گؤتوروب دؤولتلی‌نین یانینا
آپاردی, ائنه ده عوضینده گوموش پول آلدی. بیر نئچه گون دالبادال
بو احوالات بئله باش وئردی.
بیر دفعه ده یوخسول همیشکی کیمی آغاجین آلتینا گلدی, گؤردو
کی, قیزیل قویروقلو خوروز برک‌دن بانلاییر:
- کیم منیم اوره ییمی یئسه, او آدام هر گون بالیشینین آلتین‌دان
ایکی قیزیل یومورتا تاپاجاق! کیم منیم اوره ییمی یئسه, او هر گون
بالیشینین آلتین‌دان ایکی قیزیل یومورتا تاپاجاق!
یوخسول بو ایشه لاپ مات قالدی, تئز شهره قاچیب احوالاتی دؤولت‌لی
و آجگؤز قوحومونا دانیشدی. او ایسه جاوابیندا دئدی:
- اگر سن او خوروزو منیم اوچون توتا بیل‌سن, سنه اونون اوچون
مین گوموش پول وئررم!
یوخسول اونونلا بئله شرط کسدی:
- سنین پولون منه لازیم دئییل! یاخشیسی بودور کی, منیم ایکی
اوغلومو اوز یانینا آپاریب اونلارا اوز اوشاق‌لارین کیمی باخ. من ایستییرم
کی, اونلار عقل‌لی و ساواد‌لی اولسون‌لار.
دؤولت‌لی او ساعت سؤز وئردی کی, یوخسولون اوشاق‌لارینی یانینا آپارار
و اونلاری اوخوماغا قویار. بونون عوضینده ده یوخسول کیشی دؤولتلییه
سؤز وئردی کی, قیزیل قویروقلو خوروزو اونون اوچون توتسون.
یوخسول سحر تئز‌دن مئشیه, همین آغاجین آلتینا گلدی.
قشنگ خوروز دینمه‌دن یوخاری‌دان اونا باخیردی.
یوخسول نیشان آلیب اوخلا قیزیل قویروقلو خوروزو ووردو. یوخسول
کیشی خوروزو گؤتوروب اوغلان‌لارینا وئردی, اونلاری شهره, دؤولت‌لی قوحومونون
یانینا گؤندردی.
دؤولت‌لی قیزیل قویروقلو خوروزو گؤروب سئوینجین‌دن آتیلیب-دوشدو.
او اوزو خوروزون قیزیل للک‌لرینی بیر-بیر یولدو, سونرا اونو یوخسولون
اوغلان‌لارینا وئردی کی, خوروزو بیشیریب ناهارا اونا وئرسین‌لر. او,
اوزلویونده بئله قرارا گلمیشدی کی, یوخسولون اوغلان‌لارینی درسه
گؤندرمیجک: قوی اونون یانیندا قالیب نؤکرچیلیک ائلسین‌لر!
اوغلان‌لار متبخه کئچیب خوروزو بیشیرمیه باشلادی‌لار. اونلار
چالیشیردی‌لار کی, خؤرک داد‌لی اولسون, دؤولت‌لی قوهوم‌لاری راضی قالسین.
آنجاق بخت‌لری گتیرمه‌دی: خوروز بیشیب لاپ حاضر اولانا یاخین, اتین
سویو بیر‌دن قازاندا پیققاپیق قاینادی, خوروزون اوره یی سیچراییب
بیرباش دؤشمه‌نین اوستونه دوشدو!
- وای, بو نه بلا‌دیر باشیمیزا گلدی! - دئیه بؤیوک قارداش دیللندی.
- ایندی گرک خوروزون اوره یینی توللایاق. بیر باخ ها, لاپ چیرک‌لی
دؤشمه‌نین اوستونه دوشوب. ایندی اونو گؤتوروب آغامیزا وئره بیلمریک...
کیچیک قارداش ایسه یالواردی:
- خوروزون اوره یینی توللاما! من سحر‌دن هئچ بیر شئی یئمه میشم.
یاخشیسی بودور کی, گل اونو گؤتوروب یویاق, اوزوموز یئیک.
قارداش‌لار بئله ده ائلدی‌لر: خوروزون اوره یینی یویوب ایکی یئره
بؤلدو‌لر, هره بیر پارچاسینی یئدی. سونرا دا بیشمیش خوروزو دؤولت‌لی
قوهوم‌لارینین یانینا آپاردی‌لار.
دؤولت‌لی او ساعت باشلادی بوشقابین ایچینی قوردالاماغا کی, خوروزون
اوره یینی تاپسین. آختاردی, آختاردی, خوروزون هامیسینی یئدی, آنجاق
اوره یی هئچ یئرده تاپمادی. اوندا دؤولت‌لی, اوزونو قارداش‌لارا طوطوب
سوروشدو:
- خوروزون اوره یی هانی? اونو نه نئیلمیسینیز?
قارداش‌لار بو واخت احوالاتی اولدوغو کیمی اونا دانیشدی‌لار.
تاماحکار دؤولت‌لی اونلارین الین‌دن ائله حیرصلندی کی, آغاجی گؤتوروب
اونلارین ایکیسینی ده ائودن قوودو. قارداش‌لار آغلایا-آغلایا
مئشیه, اوز یوخسول, بالاجا کوما‌لارینا قاییتدی‌لار. اونلار هئچ باشا
دوشه بیلمیردی‌لر کی, بیر خوروزون اوره یی ندیر کی, اونون اوستونده
دؤولت‌لی بو قدر حیرصلنیب اونلاری ائوین‌دن قوودو.
گئجه کئچدی, سحر قارداش‌لار هره‌سی اوز بالیشینین آلتین‌دان بیر
قیزیل یومورتا تاپدی. اونلار قیزیل یومورتا‌لاری دا گؤتوروب آتا‌لارینین
یانینا گئتدی‌لر و باش‌لارینا گلنی اونا دانیشدی‌لار.
آتاسی اونلارا دئدی:
- منیم او دؤولت‌لی قوحوموم‌دان اوره ییم برک اینجیدی, سیزی
ائوین‌دن قوودوغو اوچون من بو پاریلدایان یومورتا‌لاری هر کس
اولسا ساتارام, تکجه اونا یوخ.
ائله بو واخت یاخینلیق‌دان گزرگی بیر تاجیر کئچیردی. یوخسول کیشی
یومورتا‌لاری گؤتوروب اونون یانینا گئتدی. تاجیر دئدی:
- آ, بو یومورتا‌لار کی, خالص قیزیل‌دیر! من بو قیزیل یومورتا‌لارا
گؤره سنه یاخشی پول وئررم.
تاجیر بونو دئییب یوخسولون اتیینه او قدر پول تؤکدو کی, او,
هئچ عومرونده بو قدر پول گؤرممیشدی.
یوخسول کیشی آنجاق ایندی باشا دوشدو کی, دؤولت‌لی قوحومو اونو
همیشه آلدا‌دیرمیش, - قیزیل للک اوچون اونا گوموش پول وئریردی.
“ئیبی یوخدور! - دئیه یوخسول اوز-اوزونه دوشوندو. - بیز‌لرده بیر
مسل وار, دئیر‌لر کی, باشقاسینی آلدا‌دان اوزو ده آلدانار. ائله
بئله ده اولدو.
او گون‌دن بری قارداش‌لار هر گون اوز بالیش‌لارینین آلتین‌دان هره‌سی
بیر دنه قیزیل یومورتا تاپیردی‌لار. آتاسی بو قیزیل یومورتا‌لاری
یاخشی قییمته ساطیردی. اونلار ایندی لاپ یاخشی دولانیردی‌لار. آنجاق ان
باشلیجاسی او ایدی کی, قارداش‌لار اوز آرزو‌لارینا چاتمیشدی‌لار: ایندی اونلارین
ایکیسی ده علم اویرنیردی و خئیلی شئی ده اویرنه بیلمیشدی‌لر.

آرتیغین اوخوماخ
جمعه 16 تیر 1396
بؤلوملر : تورکی ناغیلار,

تاختا قیلینج

http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/takhta_shamshir.jpg

بیری وار ایدی، بیری یوْخ ایدی، بیر پادشاهین بیر اوْغلو، بیر ده آروادی وار ایدی.

بیر گۆن بۇ پادشاه اوْغلونو، وزیرینی، وکیلینی گؤتوروب قوْشون ایله شیکارا

چێخیر. خئیلی اوْو ائله‌دیکدن سوْنرا، بیر گؤزل چمنده چادیر قۇروب، اوْتوراق

ائدیرلر.

پادشاهین اوْغلو حیا ائتدیگیندن، اؤز چادیرینی بیر کناردا قۇرور.

پادشاه اوْغلونو چوْخ ایسته‌دیگیندن، تئز-تئز اوْنو یوْخلار. یئنه ده قالخیب

اوْغلونو یوْخلاماغا گئدیر. گلیب چادیرا گیردیکده، باخیب گؤرور کی، چادیرین

دالیندان بیر قێزیل ایلان گیریب اوْغلونو چالماق عۆذره‌دی. تئز پادشاه

باشماغی‌نین بیر تایینی سۇ ایله دوْلدوروب، ایلانین قاباغینا قوْیور. اێلان سۇ

ایچیر قاییدیر. پادشاه اوْغلونو اوْیادیب دئییر:

- اێستکلی اوْغلوم! بیر چؤرگیم اؤوساناتا کئچدی8، قالخ، بۇرادا یاتماق

مصلحت دئییل.

آرتیغین اوخوماخ
جمعه 16 تیر 1396
بؤلوملر : تورکی ناغیلار,

آتا بابک


http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/ata_baba_2.jpg

در میان مردان بزرگ و برجسته ای که با جنبشها و مبارزات سخت و دامنه دار خود نمودار روشنی از امواج نهضتهای ضد استبدادی و ضد استعماری در ایران بوده اند ،نام بابک خرمدین جایگاه رفیعی را به خود اختصاص داده است.

اگر دلاوریها و پایداریهای سر سختانه وی  همچنین تفصیل مثله شد نش در برابر معتصم – خلیفه عباسی – را به یاد آوریم واینکه چگونه در برابر خلیفه گردن افراشت کسی را یارای برابری با وی نمی یابیم .مولانا ‘ محمد فضولی’ در کتاب ‘حد یقه السعدای’ خود بر عجین شد ن انسان با

رنج و تعب ، از زمان خلقت تاکید دارد. اما میزان این درد و سختی در مورد

بسیاری ، از دیگران بیشتر بوده است به طوری که گاهی احساس آن نیز ملال- آور و غیر قابل تحمل است . زنده در آتش سوزاندن حضرت ابراهیم (ع) ، به صلیب کشیده شدن حضرت عیسی (ع) ، ضربت خوردن اسوه عدالت و فاجعه

خونبار کربلا از چنین واقعیت های تلخ و درد ناکی هستند که دوازده قرن پیش  در مورد بابک – قهرمان آ زاد گی – نیز به وقوع پیوست .

اگر رویدادهای شاهنامه فردوسی از مرز تاریخ باستان گذشته و به قرن سوم هجری می رسید رستم دیگری را در تاریخ ایران شاهد بودیم . اما رستمی راستین ، حما سه ای واقعی در بطن تاریخ ، نه در جهان تخیل، ‘‘ بابک ’’،!

‘ بابک خرمدین ’ .

تحقیق در باره بابک کا ری بسیار دشوار است زیرا در هر سند تاریخی که از او نامی هست ، حقایق زند گیش در پس پرده تعصب و چاپلوسی مورخان وابسته به دربار خلفای عباسی پنهان گشته است اما این خشمهای سوزان که بر علیه بابک بر اوراق تاریخ جاری شده ، از یک سو نشانه وسعت و عظمت کار او و از سوی دیگر گواهی بر نا کار امدی د شمنانش می باشد .

 http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/babak_57.jpg

                   “ کـــودکی تـــا جــــوانـــی بـــابـک”

بابک به سال 180 ه. ق (795 م) از قصبه  میمد  در آذر بایجان چشم به جهان گشود . پدرش عبد ا له روغن فروش و یکی از مبارزان نامی “ جـــاویدان” علیه سلطه اعـراب بر آذربایجان بود و مادرش تنها د ختر کد خدای روستای میمد . بابک در آغوش طبیعت بی نظیر آذربایجان و دامنه های سر سبز سبلان پرورش یافت . در ده سا لگی ، نوجوانی نیرومند و سخت کوش بود که پدرش در جنگ با سپاهیان خلیفه عباسی در مرز-های جنوب شرقی آذربایجان کشته شد . بنابراین بابک برای امرار معاش خود ،مادر و برادرش به چوپانی مشغول شد .

وقتی به مرحله جوانی رسید طولی نکشید که د لیری ،سرسختی و امانت داری اوبه آنسوی کوهستان سبلان راه یا فت و حشم داران و توانگران منطقه ارسباران برای سپردن اموال خود به دست  بابک با همدیگر به رقابت می پرداختند.

بنابراین در هفده سالگی به ناحیه ارسباران عزیمت کرده و در شهرستان اهـــرمسکن گزید . بابک بیست سا له بود که به طور اتفاقی با “جاویدان” – فرمانده سپاه خرمیان – ملاقات کرد و بدین ترتیب دست سرنوشت جوانی را از دور افتاده- ترین نقطه آذربایجان برانگیخت تا کا ری سترگ را آغاز کــند .

بنابراین بابک پس از کسب رضایت مادر به گروه مبارزان آزادی پیوست تـا جای خالی پدر را پر کرده باشد .اولین پیکار بابک با سپاه خلیفه عباسی در بیست و یک سالگی اش روی داد .

در این جنگ سخت و خونین (201 ه. ق -816  م) تعـداد سپاهیان اعراب بیش از صد هزار نفر جنگجوی مسلح و کار آزموده بودند، اما به د لیل نا آشنا بودناعراب به جنگهای کوهستانی، در برابر بیست و پنج هزار نفر از مبا رزان آذری شکست خفت با ری را متحمل شد ند . جاویدان در این جنگ پیروزمندانه در اثراصابت شمشیر به شدت زخمی شد و پس از سه روز جان به جان آفرین تسلیم کرد . اینک خرمیان کسی جز بابک را لایق فرمانروایی نمی د یدند . بنا بر این طی مراسمی از سوی خرمیان بابک به عنوان جانشین جاویدان  معرفی شد .

 http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/ata_baba_8.jpg

  محیط اجتماعی ایران در دوران خلفای عباسی و علل قیام بابک :

وقتی بابک به فرماندهی خرمیان بر گزیده شد بانگ نوشا نوش خلفای عباسی در بغداد و خراسان طنین ا فکنده بود . عباسیان با سوء استفاده از نام اسلام  بــرتمام ایران ( به غیر از آذر بایجان ) تسلط یافته بودند .در قلمرو ا مپراطوری عباسیان ، فرود آمدن تازیانه ما موران و تن کبود و بی رمق دهقانان بود که ضجه گرسنگان را به خود می آ میخت. شمشیر ما مون به برقراری نظم می پرداخت و امرا ، حکام و بازرگانان، شهر ها را غا رت و ا راضی زراعی را مصادره می کرد ند . ولخرجی هاو عیا شی های حکومت پایانی نداشت . خلفای عباسی مخا لفان را نه در میدان جنگ و مردانه که در خلوت و نا جوانمردانه با سم جانکاه از میان بر میداشتند .ظلم بنی عباس به جایی رسیده بود که مرد م آرزو می کردند ای کاش بیداد امویان باز می گشت و عـدل عبا سیان به دوزخ می رفت . د یکتاتوری وحشتنا کی که از سوی حاکمان خلفای عباسی بر طبقه محروم جا معه اعمال می شد دل هـــر انسان آ زا ده ای را می گداخت . تغییرات سیاسی و اجتماعی در ایران به گــونه ای بود که حتی انسا نییت نیز رنگ خود را از دست داده بود . ایران نیازمند مصلحی بود تا فریاد خلق را به گوش حاکمان جبـار برساند .تمام پناهگاه های مرد م ویران شده بود و چون در روحیات ملت

آذربایجان نسبت به قهرمانان و دلاوران خود علا قه وافری وجود دارد ، بنابراین مرد م از ا قصی نقاط ایران آذربایجان را به رهبـری قیام خود بر گزیدند.

کاسه صبر بابک نیز لبریز شده بود.  سکوت وبی تفاوتی نه تضمینی داشت ونه مفهومی . بنابراین وی مؤسس و راه انداز قیامی گردید که در برابر قدرت مطلقه خلفای عباسی 22 سال  مقـاومت کرده و علاوه بر آذربایجان، سایر نقاط ایران رانیز عـلیه دیکتاتوری عبا سیان به قیام      وا دا شت .

 

                                       جنگهــــای بــابک

 

ما مون ، هر چند روز یکبار از آذربایجان خبر های هراس انگیزی دریافت میکردو قدرت ونفوذ بابک هر روز بیشتر می شد . خلیفه، مد تی پیش ، شکست خفت با ری را از مبارزان آذربایجان چشیده بود . وحشت و اضطراب او به منتهای خود رسید. بنابراین به طور قاطع و جدی به چاره جویی پرداخت .

سرانجام مامون به بهانه بسط اسلام و مجازات کافران پیش دستی نموده و به آذربایجان لشکر کشید.  تنها آذربایجان  بود که بــه  زیر سلطه اعراب در نیامده بود. در سال 204 ه. ق  یکی از سخت ترین جنگهای بابک با اعراب به وقوع پیوست . مامون ، یکی از سرداران خود به نام “ یحیی ابن معاذ ” را با سپاهی تابن د ندان مسلح ما مور تصرف آذربایجان نمود. مدافعان آذربایجان در مقایسه با سپاه دشمن بسیار اندک بود ند اما دلاورانه مقاومت کردند و در نهایت یحیی از بابک شکست خفت با ری را متحمل شد و سپاه او نیز تباه گردید.

 http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/ata_babak_1.jpg

در سال 205 ه. ق “ محمد ابی خالد ” که به طمع حکمرانی آذربایجان فرماندهی سپاه مامون را پذیرفته بود به آذربایجان لشکر کشید ا ما او نیز شکست خورد.

در سال 209 ه. ق “ احمد ابن جنید ا سکانی ” با لشکری انبوه به جنگ بابک

آمد. پس از پیکا ری بسیار شدید بابک بر دشمن پیروز شده و احمد ابن جنید نیز به اسا رت مدا فعان آذ ربایجان در آمد.

در سال 212 ه. ق “ محمد ابن حمید طوسی ” از سوی ما مون به آذربایجان

فرستاده شد. این جنگ به مدت یک سال و اندی به طول انجامید. مبارزات

چریکی خرمیان به ثمر نشست ودر نهایت پیروزی از آن بابک بود. محمد ابن حمید نیز در یک نبرد تن به تن به دست بابک کشته شد.

سال 218 ه. ق سال خروج و طغیان خرم دینان از سرتاسر ایران بود که طی این جنبش عظیم بیش از سی هزار نفر از آنان به صف مبارزان آ‎ذربایجان پیوستند.

در همین سال مامون – خلیفه عباسی – درگذشت و عوا قب درد ناک شکست های سنگین و پی در پی  وی، تماما به معتصم- خلیفه جدید عباسی – انتقال یافت . اومردی بسیار شقی ، ستمگر و بی رحم بود. تنها یک سال از حکومت معتصم گذشته بود که بار دیگر شعـله های جنگ میان بابک و سپاهیان در هم شکسته اعراب بالا گرفت .

به سال 219 ه. ق  سپاه معتصم، تحت فرماندهی“ اسحق ابن ابراهیم” با سپاهی بسیار مجهز و بزرگ به آذربایجان لشکر کشید. وی ابتدا پیروزیهای خوبی به د ست آورد و تا مرکز آذربایجان – ساحل جنوبی ارس  پیش رفت. در این جنگ ،خونین ترین پیکارها، در دروازه های شهر “ اهـــر” روی داد و علاوه بر قتل  عام مردم اهر، توسط سپاه خلیقه ، بیش از ده هزار نفر از مدافعان آذربایجان نیزدر این شهر کشته شدند . اما سپاه اعراب نیز بسیار بسیار تقلیل یافته بود و دیگر رمقی برای پیشروی نداشت. بنابراین عقب نشینی کرده و در خارج از مرزهای آذربایجان ، در جنوب همدان اردو زد.


http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/babak_56.jpg

در این اثنا بابک فرصتی یافته بود تا با سایر مخالفان خلیفه در ایران ، مذاکراتی جهت بر اندازی حکومت انجام دهد. بنا براین بابک از آذربایجان ، مازیار از طبرستان و افشین سردار ایرانی معتصم، هم پیمان شدند تا ضربه نهایی را بر خلیفه وارد سا زند ا ما معتصم از این راز بزرگ آ گاهی یافت.به د نبال آ شکار شد ن این راز، افشین که برای رسید ن به آرزوی حکومت بر خرا سان ، حتی از خیانت به دوستان خود واهمه ای نداشت ، برای رفع شبهه وتبرئه خود ، داوطـلب جنگ با بابک شد .

 

            افشیـــن سپهســــالار ایرانـــی معتصـــم و جنـــگ با بــابک

معتصم که میدانست افشین در میان امرا و حکمرانان نفوذ و سلطه بسیار دارد و نمی تواند او را به آسانی به قتل برساند ترجیح داد طی نقشه مکا رانه ای کار او را یکسره کند. بنا براین به افشین دستور داد تا خود را آماده جنگ با بابک نماید.

افشین که چا ره ای جز اجرای دستور نداشت پس از تجهیز سپاهی بزرگ عازم جنگ با هم پیمان خود شد.

جنگ سخت و خونین بابک و افشین در سال 221 ه. ق آغاز شد. مرکز عملیات بابک در ناحیه ا رسباران بر فراز رفیع ترین قـله کوهستان هشتاد سر و از درونقلعه ای بود که هم اکنون نیز به نام خود او – قلعه بابک –  معـروف است .

مدافعان آذربایجان از زن و کودک وبزرگ هـمگی به د فاع از سرزمین خود

پرداخته بودند.سپاه اعراب که به جنگ در دشتهای باز عادت داشت وچیزی

از نبرد کوهستانی نمی دانست تلفات سنگینی را متحمل شد.

بیش از یک سال از آغاز جنگ سپری شده بود. معتصم هر روز خبرهای خفتبا ری را از شکستهای افشین می شنید . بنابراین هـمین که فصل سرما به پایان

رسید یکی از زبده ترین سرداران خود به نام “جعــفر ابن د ینار ” را با ده هزار مرد جنگی و مبلغ قابل توجهی وجه نقد به همراه سپاه کــوفه عازم آذربایجان نمود .اما افشین علارغم آن همه سپاه روز افزون ضایعات بسیاری را از دلاوران آذربایجان متحمل می شد.

 

                   آغـــاز نـــــــاکـــامی هــــای بـــــــــــابک

 

 

 هــد ف بابک از مبارزات خود بسیار مقدس بود .آرمان او د فاع از مرز و بوم و حفظ زاد گــاهش آذربایجان و غرب ایران از تسلط اعراب و در صورت موفقیت در هم شکستن حکومت پر از نیرنگ بغـداد بود. قدرت نظامی و اقتصادی معتصم بسیار بیشتربود اما حامیان بابک  ، آذربایجانیهای آزاده و غیرتمندی بودند که جان و مال خود را در د فاع از سرزمین و زاد گاهشان فدا کرده بودند.

افشین که میدانست حتی با چنان سپاه قدرتمندی هم نمیتواند بر آذربایجان چیره شود ، حیله زیرکانه ای را ترتیب داد. او ابتدا به همدان –  که یکی از مهمترین شهرهای آذربایجان بود – حمله کرد. مردم همدان از بابک یاری طلبیدند . بابک به ناچار یک سوم از نیروهای اندک خود را به همدان اعزام کرد .

اما افشین سردار دیگری را به فرماندهی جنگ در همدان منصوب کرده و خود با سپاهی تازه نفس به سمت کوههای ارسباران حرکت نمود. جنگ سرنوشت ساز آغاز شد. تعـداد رزمند گان بابک بسیار تقلیل یافته بود . افشین با سپاه گران خود بر رزمندگان آذربایجان برتری یافت و بابک به همراه اندک رزمنده ای که باقی مانده بودند در درون قلعه ( بابک ) مستقر شدند. موقعیت جغرافیایی قلعه طوری بود که نفوذ به درون آن امکان پذیر نبود. بنابراین افشین از سه جهت ،قلعه را به محاصره خود در آورد.

هنوز دژ استوار و پا بر جا بود. رزمند گان، شجاعانه د فاع میکرد ند. بیست سال بود که بابک و یارانش در پناه کوههای سر به فـلک کشیده آذربایجان سرافرازجنگیده و چندین فرمانده بزرگ اعراب را به زانو در آورده بودند و اینک افشین بیش از یک سال بود که با صد هزار نیروی جنگی خواب پیـروزی می دید . ساز و برگ جنگی و آذوقه رزمند گان  قـلعه ، ته کشیده بود. بیماری کشنده ای  هر روز تعـدادی از مبا رزان را به کام مرگ می فرستاد. سقوط دژ حتمی بود.

بابک با رزمندگان خود به مذا کره پرداخت. خرمیان به اتفاق، تصمیم گرفتند تا جهت تجد ید قوا به طرف “ روم” حرکت کنند. دلاوران از تنها مسیر ممکن از فراز صخره ها ی قـلعه به درون دره فـرود آمدند.

بابک چشم در دژ خالی گرداند و چشمه کین و حسرت از ژرفای  وجودش

 

جوشید ن گرفت: “ بدرود ای آرزوگاه آزاد گان ، ای بلند آشیان عقابهای سرافراز

 

ای قلب تپنده آذربایجان ، ای قبله گاه رنج د ید گان ، ای سترگ ترین دژها ، ای

 

مزارپاک ترین دلاوران . بدرود ، ای سرزمین مادری ، ای جولانگاه شیران. ”

 

همه دلاوران کشته شده بودند ، تنها بابک مانده بود وبرادرش عبداله با هفت نفر

 

از فدائیان کــرد ستان . همه آذربایجان به سوگ نشسته بود . بابک و همراهانش

 

به دشوا ری از ا رس گذ شته و وارد ارمنستان شد ند .

 

دربار خلیفه غرق در شادی بود . اما معـتصم هنوز از جانب بابک آسوده خاطر

 

نبود و به افشین تا کید میکرد که هر چه زود تر بابک را به نزد او بیاورد  .

 

افشین در آشفتگی و نگرانی دست و پا می زد. نا گهان به فکر استفاده از حیله-

 

گری “ سهل ابن سنباط ” وا لی ارمنستان افتاد . سهل ، مد یون بابک بود چراکه

 

بابک او را در بیرون راند ن اشغا لگران خلیفه از ا رمنستان یا ری کرده بود. اما

 

سهل خواب شاهی میدید . پس در فکر این بود که بابک را به ا فشین بفروشد .

 

 سربا زان سهل، رد پای بابک را پیدا کردند . سهل وقتی بابک را د ید او را در

 

آغوش کشید و به صلیبی که از گردن آویخته بود سوگند خورد که نسبت به بابک

 

وفادار باشد. رفتار سهل چنان بود که بابک به دروغگویی او پی برد اما خاموش

 

ماند . بابک به همراه برادر و دوستانش راه میپیمود ند.  اند یشید که اگر مکری

 

برای د ستگیری آنها وجود داشته باشد بهتر است یکی از آنها زنده بماند تا

 

نهضت را دوباره احیا نماید. بنا براین به عبداله وهمراهانش دستور داد تا از او

 

جدا شوند. زمان جدایی فرا رسیده بود . نگاه دو برادر در هم گره خورد . سالهای

 

سال در کنار هم شمشیر زده بودند ، روزهای تلخ و شیرین را به جان خریده

 

بودند و اینک هرکدام باید  راه خود را می پیمود . بابک در چشم عبداله بیش از

 

امید ، حسرت دید. به او گفت :

 

ـ دلاور ! به شرف زیستیم ، به شرف خواهیم مرد اما پرچم آرما نمان به زمین

 

نخواهد افتاد .

  

بابک درست حد س زده بود. سهل ، با رذا لت و حقارت تمام بابک را به دست

 

افشین سپرد .

 “  ســــواران ،

کـــــا کـــل اسبــــا نشـــان در مشـــت ،

ســــواران ،

بیــــــرق آزاد گــــــــــی بر دوش ،

ز نیرنــــگ و خیــــــــانت ،

بـــار دیـــــــــگر می شـــــــوند در بنــــــد .”

مثـــله کـــردن بــابـک در ســامـره  و صـلابت بــی نظیــر او در بــرابــر مر گ

همه پیش بینی های لازم به عمل آمده بود و راهها از هر جهت برای عبور افشین

و اسیرانی که خواب و آرام از ســامره گرفته بودند مهیا شده بود . تمام مردم

شهر چشم به راه بودند تا مردی را که بیست و دو سال در برابر خلیفه قد علم

کرده بود ببینند . سراسر شهر را آذ ین بسته بودند . مرد م در میادین شهر جشن

گرفته بودند و مداحان این فتح بزرگ را به خلیفه تبریک می گفتند .

بابک را وارد دارا لخلا فه کردند . معتصم ، د ستمال امان در د ست دا شت اما

چهره اش از شدت اضطراب متشنج بود . همه نگاهها به بابک بود . تنهاد صدای

زنجیرهای دلاور آذربایجان بود که سکوت را می شکست .

پس از مد تی معتصم حرکتی به خود داده به بابک نزد یک شد .با لحنی مضطرب

پرسید : “ بابک ؟ ”

بابک خا موش ماند .

افشین هرا سان پیش شتا فت و با لحنی ترس آ لود گفت : “ وای بر تو .

ا میرا لمومنین با تو سخن می گوید و تو خا موشی ؟ ”

صدای آرام و سنگین بابک درآ مد :

 ـ“ منم بابک .” ودیگر هیچ نگفت .

معتصم بی اختیار به سجده ا فتاد و دست به دعا گشود :

ـ “ خدایا از این پـیروزی که نصیبم کردی ترا سپاس می گویم .”

 سپس رو به بابک کرد و پرسید :

ـ “ شنیده ام که تو حرام های خدا را حلا ل کرده ای و بر آن بوده ای که سرزمین

خلا فت را غـصب کنی ؟ ”

بابک پاسخ داد :

“ هر کس را مادرش هر جا به د نیا آورد آنجا مال اوست ، سرزمین اوست، وطن

اوست . غاصب کسی است که فرسخها راه را بپیماید و با سلاح بر سر مرد م بی-

د فاع یورش آورد و د سترنج مرد م زحمت کش را غا رت کند. . .”

طـنین صدای بابک تالار را مسخر کرده بود . بهت و حقارت سراپای وجود خلیفه

را فرا گرفته بود .

خلیفه با سردارن و وزیران خود به مشورت پرداخت . پس از مد تی رو به بابک

کرد و گفت :

ـ“ عـفوت میکنم ، به شرطی که توبه کنی و از زیر شمشیر مقد س ما بگذ ری.”

چشمان بلوطی بابک فـراخ گشت و صدای خشما گینی از گلویش کنده شد :

ـ“ توبه را گناهکا ران کنند . توبه از گناه . من تنها به وظیفه خود عمل کرده ام و

به غیر از پرورد گار خویش از کسی طـلب بخشش ندارم . اکنون تنها جسم من در

د ست شماست . اما روح  وآرمانم  تسخیر ناپذ یر. ای معتصم ! مپندار که شاهین

ترازوی حیات هموا ره به سود تو خواهد بود .آیا ترک را در د یوا رهای کاختان

نمی بینید ؟ آیا نمی بینید که ستون حکومتتان به لرزه در آمده است ؟”

سخنان بابک همچون پتکی بر سر حاضران فرود می آ مد و کسی را یارای

جنبید ن نبود .

معـتصم شمشیر برهـنه بابک را برداشت وبا صـدای لرزانی گفت :

ـ“ با این شمشیر چند نفر را به قتل رسانده ای ؟”

 بابک پاسخ داد :

ـ “ بسیار و هـمه در خور مرگ .”

چشمان خلیفه از حد قه در آمد واز ته گلو غرید :

ـ جلا د !

در این هنگام پرده سیاه کنار رفت و جلا د وا رد تالار شد . بابک صدایی شنید :

ـ “ مرحبا برادر ، تو کاری کردی که کس نکرده بود . اینک تابی بیاور که کس

نیاورده است .” صدای عبد اله بود. او نیز ا سیر شده بود .

معتصم فریاد زد : “ مثله اش کنید ”

جلاد از اینکه فرصت هنر نمایی یافته بود خرسند شد . نخست با یک ضربه دست

راست بابک قطع شد . خون از بازویــش  فواره زد اما بابک خم به ابرو نیاورد.

با ضربه دوم د ست چپ بابک نیز قطع شد  لیکن حرکتی کرد که هرگز کسی

نکرده بود .

بابک زانو زده وتمام صورتش را با خون گرمش گلگون کرد . این حرکت چه

معنی داشت ؟

معتصم زهر خندی زد و پرسید :

ـ“ ای کافر ! چرا صورت خود را به خون آغــشته کردی ؟”

بابک پا سخ داد :

ـ “ در برابر د شمن نامرد ، مردانه باید مرد . د ستانم که بریده شد ، خون از تنم

رفت و رنگ چهره ام زرد شد. اند یشید م که مبادا د شمن چنان گمان کند که

زردی رخسارم ، از ترس مرگ است . خلق من نمی پسند د که بابک در برابر

د شمن ترسی به دل راه دهد . پس صورتم را به خون سرخ کردم .” و آنگاه سر

بابک ، سری که هرگز به هیچ ستمگری فـرود نیامده بود ، از تن جدا شد .

“ بــــه خـــون رنگیــــن کنـــم رخســـار خـــود در پیـــش نامردان

                              که فــرزند ارسبـــاران بــه زردی جــــــان نخــــواهـــد داد

شــرافــتــمنــد خــواهم مــرد و ننگیــــنم نخـــواهـــی د یـــــد

                            پلنـــگ د شـــت آزادی شـــرف آســـــــان نخــــواهـــد داد ”                         

                            ســــــرانجـــــام خـــــائـــــن

افشین آرزوهای بزرگی در سر داشت . او می خواست بر مسند خلیفه تکیه زند

و برای رسید ن به هد ف خود ، طرح کشتن خلیفه را برنامه ریزی کرد . اما

“ عبدا له طاهر ” از کار گزا ران خلیفه در خراسان از این راز بزرگ آگاهی یافته

و سریعا آن را به اطلاع معتصم رسانید .

افشین که عمری دست بر سینه در برابر خلیفه خدمت کرده  و دوست وهموطن

خود را فدای خوابهای باطل خود کرده بود ، به دستور خلیفه به قتل رسید .

ریا کاری و د وگانگی او به فاجعه ای دو گانه انجا مید . هم نام او به سبب خیانت

به بابک در تاریخ ثبت شد و هم اینکه  نتوانست به آرزوهای بزرگ خود نایل

شود . د ست قضا، افشین را به سزای اعمالش رسانید و به سال 226 ه. ق

طومار زند گی ناشریفش برای همیشه در هم پیچیده شد .

 

 http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/2babak.jpg

                    عـــــــلل شکســــــــت بــــــــــابـــک

1 - بابک ، با ا مپراطوری بزرگ و بسیار قدرتمندی به مبارزه برخوا سته بود .

 نیروی نظامی و اقتصادی د شمن بسیار برتر بود .اما با این وجود بابک توانست

با تکیه بر نیروهای محلی به مد ت 22 سال ضربات مهلکی بر پیکر حکومت

خلفای عباسی وارد ساخته و نام خود را به عنوان یکی از قدرتمند ترین سرداران

تاریخ به ثبت برساند .

2 – طی 22 سال جنگ بابک با اعراب به غیر از اند ک کمکی که از سوی کردها

و طبریها به آذربایجان فرستاده شد ، هیچ همد لی قابل توجهی از سوی ایرانیان

به بار ننشست و در نتیجه قدرت نظامی و اقتصادی آذربایجان به حداقل خود

رسید .

3 – سرداران ایرانی سخت پرا کنده دل بوده و هر کدام سودایی د یگر داشتند .

همچنین خیانت افشین که در بد ترین شرایط اقتصادی و نظامی بابک به وقوع

پیوست شکاف عمیقی بین آذربایجان و سایر مخا لفان ایرانی ایجاد نمود .

4 – شاید بتوان گفت ساسانیان چنان مرد م ایران را از تاریخ اجتماعی خود دور

کردند و با کشتن افرادی چون مانی و مزد ک چنان خلا ئی در قلمرو اند یشه و

فرهنگ به وجود آوردند که پس از به قدرت رسیدن ا مویان و عباسیان ، مرد م

ایران پنداشتند که نور اند یشه تنها از کشور بیگانه می تابد و در نتیجه اشتیاقی

در کمک به آذربایجان و نهضت بابک از خود نشان نمیدادند .

      تــاثیــر نهضــــت خـــرمد یـــنـــان آذربـــایجــــان بـــر فرهنــــگ ایـــران

1 - نهضت بابک که  به د لیل طولا نی بودن مبارزاتش بی شک در راس همه

 نهضتهای انقلابی منطقه قرار دارد ، مقد مه ای برای سایر نهضتهای مردمی

ایران گردید .

2 – بابک، با نفوذ بیگانگان بر فرهنگ درونی به مبارزه برخواسته بود و قیام

او، راهنمائی برای ایرانیان گرد ید تا با توسل به مذهب تشیع به مبارزه برخیزند

ودر نهایت این ایده نیز از آذربایجان و توسط شاه اسماعیل اول پایه گذاری شد.

3 – مبارزه فیزیکی بابک با اعراب حسی را در درون ایرانیان پد ید آورد که با

تکیه بر اد بیات و عرفان مبارزات غیر فیزیکی خود را آغاز کنند و بد ین ترتیب

انگیزه لازم برای پیدایش شاعران و عارفان مبارز ایرانی به وجود آمد . فردوسی

اولین شاعری بود که مبارزه غیر فیزیکی خود را آغاز کرد .

 

                  قیام  بــــابـــک از د یـــــد گــــاه محــــــــقق                    

بابک در د لهای مرد م جایگاه  بزرگی داشت . او آ زاده ای جوانمرد و بسیار

باهوش ، سرداری شجاع ، فرماندهی پر صلابت و آتشفشانی از عشق و غرور

بود . او دلاوری عا شق بود . عا شق زاد گاه و سرزمین مادری خود.

نهضت بابک ، فریاد اعتراض مرد م زجر کشیده ای بود که حکومت سلطه گران

را ننگ بزرگی بر خود می شمرد ند. اعتراضی که هر لحظه وسیعتر گردیده  و

سرانجام به مبارزه ای شرافتمندانه بد ل گشت .

نهضت بابک ، نهضتی ملی و مرد می بود و همین عامل ، موجب گرد ید تا

مبارزان خرمی که تعداد آنها در برابر اعراب بسیار اند ک بود ، به مد ت 22

سال با ا مپراطوری قد رتمند عبا سیان به ستیز برخواسته و پایه های حکومت

 آنان را به لرزه در آورند . اوضاع ا سف بار اقتصادی مرد م ، توقیف و تصرف

اراضی کشاورزان ، به مخاطره افتادن فرهنگ آذربایجان و ایران ، و از میان

رفتن حقوق ابتدایی مرد م  از مسائلی بود که بابک را برای قیام تحریک نمود .

سپاه اعراب فرسنگها راه پیموده بود تا تنها نقطه ای را که نتوانسته بود تحت

سلطه خود در آورد ، اسیر خود سازد اما دلاوران آذربایجان با تکیه بر ایمان و

استقامت توانستند به مدت 22 سال  در برابر سلطه گران بیگانه به مبارزه

بر خواسته و با نثار جان ومال خود درس عزت و آزاد گی را به نمایش بگذارند.

نهضت بابک نخستین جنبشی بود که پس از شکست ایران از تازیان ، علیه

نیروهای اشغالگر برخواست و مقد مه ای برای طغیان دیگر نهضت های رهایی-

بخش در ایران گردید. بابک با مرگ بی همتای خود ندای آزاد گی و جوانمردی را

در تمامی جهان طنین انداز کرده و نام خود وآذربایجان را برای همیشه جاوید

ساخت . و اینک پس از گذشت 12 قرن از جنبش آذربایجان ،  هر سا له در روز 

 تولد بابک دهها هزار نفر از مرد م ایران و ا قصی نقاط جهان در قلعه بابک گرد

هم آمده و یاد جانفشانی ها و ظلم ستیزیهای دلاوران آذربایجان را گرامی میدارند.

اورکـــــد ن  آجیــیـب ، آ لیشــــب  یــانمـــا،                        

بـــابــکه بــاش یـــولوب ، ائـــل لـــر  آغــــلا دی

گــوی لــردن  ســاو آلــان  بــوم بــوش  قـــالا دا

بــولاخــلا ر  قــورود و،  گـــول لـــر  آغـــــــلا دی

                                                                               پـــا یـــان

منابع :

 

1 – قیام بابک ( پــروفســـور محـــمد تقــــی زهتــــابی )

2 – بـــابک ســـردار جـــاویدان ( سعـــید نفیســــــی )

3 – بــــابک حما ســــه ای در تـــا ریـــخ ( جـــلا ل بـــرگشـــاد )

4 - بــابک پلنـــگ آذربـــایـــجـــان ( ابــو الــفضــل جــعـفر لـی )


http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/ata_babak_3.jpg

آرتیغین اوخوماخ
چهارشنبه 7 تیر 1396
بؤلوملر : تورک اسطوره لری ,

خانه های قدیمی اهر - منزل زنده یاد غلامرضا فرج زاده اهری

http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/ahar-faragzadeh_home.png

آرتیغین اوخوماخ
دوشنبه 5 تیر 1396
بؤلوملر : قره داغ - اهر ,

اهری لردن خاطره لی عکس لر

http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/shahriar_naser_shafi_shahrdar_ahar.jpg

استاد شهریار به همراه آقای ناصر شفیعی نویسنده و محقق و همچنین شهردار سابق اهر که آدم پرکار و رو راست و جدیی بود و بنابه مصلحت بسیار خوب از طرف شورای شهر اسبق شهرستان اهر به ریاست شهرداری انتخاب شده بودند و گویا بنابه دلایلی! ( من دلایلش را نمیدانم معذرت! ) هم از طرف همان شورای شهرستان سابق و به دور از مصلحت ! از کار بر کنار شدند . ما را چه به اینکارا تصویر رو حال کنید و میانسالی شهریار را هم ببینید . ایشان در زمان قبل از انقلاب نیز شهردار اهر بودند .

http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/ganbar_oghli.png

 شاید این اواخر کسی قنبر اوغلی را نمی شناخت مرد خسته و بیماری که جلوی درب مسجد مسگرخانه منتظر اجل می نشست خانه اش در پس این مسجد بود تک و تنها بود ...


از وبلاگ صادق اهری    http://ahariax.blog.ir

آرتیغین اوخوماخ
دوشنبه 5 تیر 1396
بؤلوملر : قره داغ - اهر ,

چند تا از خصوصیات زبان‌ شناختی ترکی

زبان ترکی آذربایجانی مانند سایر زبان‌های ترکی از نظرِ ساختاری زبانی التصاقی است. منظور از زبان التصاقی یا پسوندی این است که بن فعل در ابتدای واژه قرار می‌گیرد و با افزودن پسوندها حالت‌های فعل تغییر می‌کند. مثال: گل (بیا) گل‌دی (آمد)، گل‌دی‌لر (آمدند).
صرف افعال در ترکی آذربایجانی قاعده‌مند است و برای آموختن آن نیازی به حفظ کردن استثناهای زبانی وجود ندارد. واسیلی ولادیمی‌رویچ بارتولد (Bartold|Vasily Bartold) در کتابِ «تاریخ ترک‌های آسیای میانه» می‌گوید: زبان ترکی مانند ویروس است. از آنجا که به دلیل قاعده‌مندی مفرطش یادگیری آن آسان است، اقوام ترک در هر منطقه‌ای که ساکن شده‌اند، زبان اقوام مجاور را به‌سرعت تحت تأثیر قرار داده و موجب افزایش سریعِ ترک‌زبانان شده‌است -نقل به مضمون-)
در زبان ترکی آذربایجانی امکان ساختن فعل و مصدر از اسم و صفت وجود دارد. مثال: قولاخ (گوش)، قولاخ‌لاماخ (گرفتن از گوشِ کسی برای تنبیه)؛ ال (دست)، ال‌له‌مک (ورز دادن)؛ سو (آب)، سولاماق (آب پاشیدن)؛ گؤزل (زیبا [صفت])، گؤزل‌لمه‌ک (به‌زیبایی ستودن)، یئیین (تند [صفت]) یئیین‌لمک (شتاب گرفتن)؛ گؤز (چشم)، گؤزلوک (عینک)، گؤزلوک‌چو (عینک‌ساز یا عینک‌فروش)، گؤزلوک‌چولوک (عینک‌سازی یا عینک‌فروشی). این ویژگی زبان‌شناختی، امکان گسترده‌ای برای افادهٔ روی‌دادها و افعال پدید می‌آورد تاآنجا که برخی از محققین شمار فعل را در زبان‌های ترکی و ازجمله آذربایجانی غیرقابل شمارش دانسته‌اند.
در زبان ترکی آذربایجانی افعال قادر به بیان «فعل منفی»، «توانستن»، و «نتوانستن» هستند. مثال: گئت (برو)، گئت‌مه (نرو)، گئده‌بیل‌مک (توان یا امکان رفتن داشتن)، گئده‌بیل‌مه‌مک (توان یا امکان رفتن نداشتن).
افعال در زبان ترکی تک‌جزئی و یک‌تکه هستند. ساختن فعل با استفاده از افعال معین یا افعال کمکی عمدتاً به افعالی منحصر است که از زبان عربی یا فارسی به ترکی آذربایجانی وارد شده‌اند. این ویژگی انعطاف‌پذیری قابل توجهی در زبان ترکی آذربایجانی برای ساختن واژه‌های جدید حتی با استفاده از وام‌واژه‌ها ایجاد می‌کند. مثال: تلفن، تلفن‌لاش‌ماق (ارتباط تلفنی برقرار کردن).

آرتیغین اوخوماخ
یکشنبه 4 تیر 1396
بؤلوملر : تورکی اورگنمح,

پل های رودخانه کیچیک چای اهر ولزوم نامگذاری آنها


 اهر گره های ترافیکی بزرگی دارد که تاکنون با یک طرفه کردن خیابان ها خواسته ایم تا حدودی به گشودن آن کمک کنیم این دوای درد خود دردی است که به ناچار باید تحمل کرد برای رفتن به محلی که در صد متری ماست باید شهر را بچرخیم اهر تنها سه خیابان شرقی غربی دارد حال با یک طرفه شدن دو خیابان معلوم است که چه وضعیتی پیش می آید خیابان آزادگان که در صورت مسیرگشایی می تواند این مشکل را رفع کند تا امسال به رودخانه که می رسید متوقف می شد پل جدیدی بر روی کیچیک چای درست می کنند که به افتتاح آن چیزی نمانده یعنی آسفالت شود گره ترافیکی روبروی مسجد جلفالار (امام رضا ع) که به خاطر عبور وسایل نقلیه از پل کوچک ایجاد می شد انشاءالله گشوده می شود اربعین امسال مسئولین اقدام به گشایش موقت پل نمودند و نقش بی بدیل ان نمایان شد با تشکر از شهرداری به این بهانه نگاهی می اندازیم به پل های رودخانه کیچیک چای اهر با این امید که در آینده زیباترین بخش اهر باشد البته اگر سنگفرش آن تکمیل شود این سخن دور از انتظار نیست .

کیچیک چای( رودخانه ی کوچکی که از وسط شهر می گذرد)اهر را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم می کند. اخیراً شهرداری اهر اقدام به نام گذاری پل های جدید کیچیک چای نموده است. این کار هرچند دیر صورت گرفته اما کار بایسته ایست اولین پل از ورود این رود به اهر پل شیخ شهاب الدین نام گرفته که گلوگاه شهرک شیخ شهاب نیز محسوب می گردد .

 

اولین پلی که قبل از ورود رود کیچیک چای به داخل شهر اهر بر آن بسته شده روستای یاغبستیلو(یاغی باستی لو) را به جاده اهر – زندآباد- شیور وصل می کند . ساخت این پل کم عرض به بعد از انقلاب مربوط می شود. پل خروجی رود نیز(واقع در انتهای محله بهرام آباد) به مناسبت افتتاح آن در هفته دفاع مقدس پل مقاومت نامیده شده و در مکان مصفایی قرار دارد. پل های دیگری که دو بخش خیابان های رسالت، شهید رجایی و امام خمینی را به هم وصل می کنند نامی ندارند یا حداقل تابلویی یادآور نام آنها نیست. پل های خیابان های شهید رجایی و امام خمینی قبل از انقلاب احداث گردیده اند . پلی نیز مابین آنها روبروی مسجد ابواسحق بوده که گویا در دوره قاجار ساخته شده بود و قبل از انقلاب تخریب شده که البته باید مرمت می شد .

پل کوچکی نیز کمی پایین تر از انتهای خیابان آزادگان و روبروی مسجد جلفالار(امام رضا) قرار دارد که در زمان ریاست مرحوم قرشی زاده بر دبیرستان مطهری، احداث گردیده است .مرحوم قرشی زاده از انسان های پاک نهادی بود که بعد ها به ریاست اداره آموزش و پرورش اهر رسید. خوش درخشید اما دولت مستعجل بود و زود به دیار باقی شتافت .من خودم در زمان مدیریت ایشان تدریس ادبیات را در چند کلاس دبیرستان مطهری به عهده داشتم(سال تحصیلی 67-66) ایشان با توجه به مشکل عبورو مرور دانش آموزان از این رودخانه از موقعیت و نفوذ خود استفاده کرد و با تلاش وی و همکاری نهاد های ذیربط این پل ساخته شد و امروزه بیش از سی در صد رفت و آمد مردم را تحمل می کند. ورودی این پل از بخش غربی تنگه است و هر از گاهی تصادفی را تجربه می کند . در گفتگویی که با آقای غلامرضا پیروزنیا دبیر بازنشسته فلسفه و مدیر اسبق دبیرستان شهید مطهری (کبیرسابق )داشتم ایشان اظهار داشتند که این پل با پیگیری های مرحوم قرشی زاده و با مساعدت های پدرزن ایشان و کمک های نمازگزاران مسجد ابواسحق ساخته شد. آقای پیروزنیا در زمان تصدی ریاست دبیرستان شهید مطهری از سوی مرحوم قرشی زاده ،معاون تربیتی این آموزشگاه بود . به گفته وی ، در سال1364 مهندسی در هتل رضوی اهر بیتوته می کرد.این مهندس  به در خواست مرحوم قرشی زاده با حداقل دریافتی نقشه پل را طراحی نمود. مرحوم قرشی زاده از روحانی سرشناس اهر که در ساخت مسجد موسی بن جعفر (ع) بازسازی مسجد ابواسحق، خرید زمین قبرستان بزرگی که شاید تا نیم قرن دیگر پاسخگوی راهیان سفر آخرت باشد  و چند بنای عام المنفعه دیگر نقش بی بدیلی داشته یعنی مرحوم آیه الله برقی (ره) یاری خواست و با تشویق ایشان نمازگزاران نیز پا پیش گذاشتند. شهرداری اهر نیز وقتی خودیاری مردم را دید، با اهدای زمین معوض به صاحبان مغازه های که سر راه مانع بودند و نصب نرده به ساخت این پل کمک نمود.   انتخاب نام برای هریک از این پل ها مانند خیابان ها و امکنه دیگر  فرصتی است تا از نام برخی شخصیت های محلی غبارروبی شود یا اندیشه های ناب مثل اتحاد ملی ، استقلال ، آزادی ترویج گردد یا نام هایی که اصالت و قدمت شهر را نشان می دهد مثلاً دژعلیشاه گیلانی  (دیزه لیش) مطرح کنیم.( محقق پرتلاش و نامی جناب آقای حسین دوستی این حدس را - یعنی دیزه لیش احتمالاً دژعلیشاه است - در کتاب تاریخ و جغرافیای ارسباران آورده و من با مطالعاتی که بعدها به عمل آوردم حدس ایشان را قریب به یقین دیدم)

.

تبریز یک مکان تاریخی دارد به نام ارگ علیشاه . همین تاج الدین علیشاه گیلانی که از مقامات عالی  زمان خویش بوده و از قره باغ تا تبریز و سایر شهرهای حکومت قره قویونلو ها پل ها و کاروانسرا ها و دژها (دیده بانی ) ساخته آیا اشکالی دارد که پل خیابان رسالت که دست بر قضا کنار دیزه لیش  ساخته شده است، پل دژ علیشاه نامیده شود. دیزه لیش مشرف بر راه های مواصلاتی تبریز- طوالش و تبریز- قره باغ – سنت پترزبورگ بوده است.اگر بخواهیم شهرمان به شهرسرگردانی معروف نشود ، باید خیابان ها و پل ها و محلات نام گذاری شوند و تابلودار شوند نام های قدیمی محلات را نیز باید در فونتی کوچکتر در این تابلوها بنویسند .چون اغلب مردم با این نام ها آشنا ترند .مثل قلعه قاپوسی (شهید فهمیده) نخود تپه (ستارخان) اوغلان قیه , دوه داشی ، کره نی خانا ،گوتورگه ، ساری زمی ، میدان زمی (زمی شکل کوتاه شده زمین است ) دللک آباد (دلاک توسعاً به سلمانی و آرایشگر گفته می شود شغل شریفی است چه اشکالی دارد محله ای به نام این قشر زحمت کش باشد که اگر نباشند باید اسم همه شهرها را جنگل آمازون گذاشت!!!

شهرداری اهر در یک سال گذشته  اقداماتی انجام داده که شایسته ی قدردانی است از جمله نامگذاری میدان ورودی شهر از مسیر تبریز ،نصب تابلوهای راهنما در بسیاری از نقاط شهر توجه به بوستان های محله نصب تجهیزات ورزشی در پارک ها و محلات آسفالت کوچه ها و خیابان های دور از مرکز شهر و... تداوم این اقدامات آرزوی مردم شهر است نشست هفتگی شهردار با اهالی محلات  و انتخاب مشاوران فرهنگی و استفاده از نظرات آنها در پیشرفت شهر بسیار مؤثر است .



از وبلاگ  استاد محمود آبادی   http://www.ahariran.blogfa.com

آرتیغین اوخوماخ
یکشنبه 4 تیر 1396
بؤلوملر : قره داغ - اهر ,

حرف "ق" و "گ" در زبان ترکی

حرف "ق" و "گ" در زبان ترکی

همانطور که میدانید زبان فارسی حرف "ق" ندارد و تمام کلماتی که دارای این حرف هستند و در زبان فارسی رسوخ کرده‌اند یا ریشه ترکی دارند و یا ریشه عربی.مثل چاقو که ترکیست و قدرت که عربیست.

اما تلفظ حرف "گ" که زبان عربی از آن بی‌نصیب است در زبان ترکی و فارسی امروزه متفاوت است.

اگر کلمه گئت‌(برو) را برای بیان به یک فارس زبان ارائه کنیم اینگونه تلفظ خواهد کرد " قئت" !!
و کلمه‌ "قند" را یک فارس زبان از دهان ما ترک زبانان "گند" میشنود!! چرا که تلفظ "ق" در زبان فارسی امروزه کاملا حلقی شده است.

مثال:گوگوش‌(خواننده معروف) ترک است و این لقب از سوی پدرش به او داده شده و فارس زبانان آن را گوگوش مینویسند ولی در حقیقت این کلمه همان "قوقوش" (پرنده قو) است.
در نوشتن کلمات ترکی دقت کنیم این دو حرف به جای هم قرار نگیرند.
بعضی از دوستان در نوشتن کلمات ترکی گاهی دچار این اشتباه میشوند:
"قال" (بمان) صحیح است نه "گال"
"قاماشیر" درست است نه"گاماشیر"
"قوروپ"(گروه) صحیح است نه "گوروپ".
لازم به ذکر است که حرف "غ" در زبان ترکی وقتی در اول کلمه قرار بگیرد به "ق" تبدیل میشود. ما کلمه "غلط" را "قلت" تلفظ میکنیم ولی با این رسم‌الخط موقع نوشتار "غلط" مینویسیم.اما با حروف لاتین "Qәlәt" نوشته خواهد شد.همینطور است:
غایب⇠Qayib(قاییب)
غلام⇠Qulam(قولام)

زبان ترکی را یاد بگیریم و به فرزندانمان یاد دهیم. این زبان نظیر ندارد.

آرتیغین اوخوماخ
جمعه 2 تیر 1396
بؤلوملر : تورکی اورگنمح,

در زبان ادبی تورکی حرف ربط "که یا کی" وجود ندارد

در زبان ادبی تورکی حرف ربط "که یا کی" وجود ندارد و به مرور زمان از فارسی وارد این زبان شده است و دیده میشود که به اشتباه در حال استفاده فراوان از این حرف هستیم،و این در حالیست که جملات صحیح تورکی هیچ احتیاجی به این حرف ربطی ندارد و اگر در هر جای جمله از آن استفاده شود آن جمله کاملا اشتباه میباشد و باید اصلاح شود.

این مسئله تا جایی پیش رفته است که در برخی موارد دیده میشود که حتی استادان شعر نیز آن را به کار میبرند،حال شاید به خاطر وزن شعر از این مسئله چشم پوشی شود ولی استفاده از حرف که در نثر کاملا اشتباه میباشد.

به مثالهای زیر دقت نمایید:

او سؤز کی سن دونن دئدین ( آن حرفی که تو دیروز بهم گفتی)

ای اونلار کی ایمان گتیریبسیز ( ای کسانی که ایمان آورده اید)

همانطوری که شاهد بودید در جملات تورکی بالا اثر گرامر فارسی کاملا مشخص است و باید به جای آنها اینگونه بگوییم و بنویسیم:

_سن دونن منه دئدیگین او سؤز

_ای ایمان گتیرمیش لر و یا ای اینانمیش لار

وقتی جملات تورکی را با گرامر خود بیان کنیم بر فصاحت و صراحت آن افزوده شده و زیبایی آن نیز حفظ میشود. مثالهای بیشتر:

1-او یئره کی گئتدم (گئتدیییم یئره)

2-او آدام کی من گؤردوم( گؤردویوم آدام)

3-او فوتبال کی من باخدیم( باخدیغیم فوتبال)

آرتیغین اوخوماخ
جمعه 2 تیر 1396
بؤلوملر : تورکی اورگنمح,

معنی موتلو( زیبا ،شیرین ،مبارک)

معنی  موتلو( زیبا ،شیرین ،مبارک)

اؤز یولداشیزی اونوتمایین!(یعنی دوستتونو فراموش نکنین!)

آنا دیلی گونو موتلو اولسون(روز زبان مادری مبارک)

موتلو اولونوز(یعنی موفق باشید)

بو ظفر هاممیا موتلو اؤلسون(این پیروزی برهمه شیرین و مبارک باشد)

اویرنجی گونو، موتلو اولسون. (روز دانشجو مبارک.)

 بایرامیز موتلو  (عید بر شما مبارک  Bayramız Mutlu

  یئنی ایل موتلو ( Yeni il Mutlu سال نو مبارک)

آرتیغین اوخوماخ
جمعه 2 تیر 1396
بؤلوملر : سوزلوک,

کوتاه از محمد عابدی فرماندار اهر

http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/abedi_farmandar.jpg

سید محمد عابدی، متولد سال 1344 در قم، اصالتا اهل شهرستان خوی و دارای مدرک کارشناسی جغرافیاست که پیش از این سمت‌های مختلفی همچون بخشداری مشکین‌شهر و معاونت فرمانداری‌های مشکین‌شهر، اهر و شبستر را عهده‌دار بوده و به مدت پنج سال نیز فرمانداری چالدران در آذربایجان غربی را بر عهده داشته است


آرتیغین اوخوماخ
پنجشنبه 1 تیر 1396
بؤلوملر : قره داغ - اهر ,

استوار ساقی

خاطرات جواد منصوری :
رئیس زندان قزل قلعه استوار با سابقه ارتش به نام «ساقی» بود.او به لهجه غلیظ ترکی صحبت می‌کرد و شهرتی بین کلیه زندانیان و به خصوص زندانیان سیاسی داشت. ساقی ظاهراً آدم ملایم و بی‌طرفی نسبت به زندانیان بود. معمولاً امکانات مناسبی با توجه به شرایط فراهم می کرد و مخالف سخت‌گیری‌های شدید و شدت عمل نسبت به زندانیان بود. به طوریکه گاهی به طنز زندان قزل قلعه را «هتل ساقی» در قیاس با جهنم اوین به ریاست «استوار حسینی» می‌گفتند.
http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/ostowar_sagi.jpg

زیرا حسینی به واقع گرگ و به تعبیر برخی گوریل و کفتار بود. او شخصاً زندانیان را وحشیانه شکنجه می‌کرد و برخوردهای بسیار تند و تحقیرآمیز و بعضاً وحشیانه داشت. حسینی یک استوار ارتش بود که به علت هیکل و قیافه بسیار بزرگ و بدقواره‌اش موجب ترس عده‌ای می‌شد.

http://aharimiz.arzublog.com/uploads/aharimiz/zendan_qizil_galee.jpg
کتاب خاطرات جواد منصوری- انتشارات حوزه هنری- دفتر ادبیات انقلاب اسلامی- صفحه 121


ایوب ساقی، معروف به استوار ساقی، به مدت ده سال (۱۳۵۲–۱۳۴۲) رئیس زندان قزل‌قلعه بود.

زندگی‌نامه

ساقی متولد شهر اهر بود. او پس از طی تحصیلات مقدماتی در ۱۳۱۳ به استخدام ارتش درآمد و با درجه گروهبان سومی در هنگ شش نادری، جمعی لشکر زرهی مرکز مشغول به خدمت شد. ساقی در ۱۳۳۱ با طی مدارج نظامی به درجه استواریکمی رسید. در کودتای ۲۸ مرداد نقش فعالی ایفا کرد و در تسخیر ساختمان بی‌سیم، فرماندهی یکی از دسته‌ها را عهده‌دار بود. در ۱۳۴۲ با سابقه خدمت بیش از بیست سال در لشکر زرهی مرکز، از ارتش منتقل و به عنوان زندانبان و رئیس زندان قزل‌قلعه منصوب شد. استوار ساقی پس از مدتی کار و فعالیت در ریاست زندان قزل‌قلعه به ملایمت، نرمی و بی‌طرفی در بین زندانیان سیاسی معروف شد. در ۱۳۴۹ چند تن از اعضای گروه فلسطین برای طی دوره چریکی به صورت قاچاق وارد عراق شدند. اعضای گروه پس از اتمام دوره هنگام بازگشت به ایران با تیمور بختیار در بغداد دیدار کردند. تیمور بختیار در دیدار با احمد صبوری، عضو ارشد گروه توصیه می‌کند که استوار ساقی را به فعالیتهای سیاسی جذب و از او در زمینه فعالیتهای مسلحانه استفاده کند. اعضای گروه فلسطین در بازگشت از عراق در مرز توسط ساواک دستگیر و صبوری در مراحل بازجویی صحبتهایی را که تیمور بختیار دربارهٔ ساقی گفته بود اعتراف می‌کند. اعترافات احمد صبوری، لو رفتن کارهای مثبت ساقی نسبت به زندانیان، و نیز درگیریهای او با بازجویان منجر به برکناری وی شد و سرانجام در ۱۳۵۲ ساقی را از ریاست زندان قزل‌قلعه برکنار کردند. مدتی پس از برکناری ساقی، زندان قزل‌قلعه منحل و تخریب شد و کادر نظامی و اداری آن به زندان اوین منتقل شدند. ساقی با انتقال به زندان اوین در رسته اداری به کار پرداخت. در ۱۳۵۳ ساقی با توجه به برکناری از مسئولیت قبلی با درخواست بازنشستگی به کار خود در زندانها پایان داد. ساقی پس از پیروزی انقلاب اسلامی دستگیر و زندانی شد اما عده زیادی از زندانیان سیاسی و در رأس آنها آیت‌الله طالقانی با ارسال نامه‌ای به دادگاه انقلاب و توضیح ملایمت و مدارای ساقی نسبت به زندانیان در زندانهای شاه، باعث تبرئه و آزادی او شدند. ساقی چند سال بعد درگذشت.

اطلاعات بیشتر

  • اظهار نظر محمدعلی عمویی در مورد ساقی: همواره شکرگزار رفتار انسانی استوار ساقی هستم.

  • علی بهاری، از اعضای جمعیت فدائیان اسلام، ادعا کرده است که، استوار ساقی چشم راست آزموده بود و تیمسارها به اوسلام نظامی می‌دادند و خیلی خرش می‌رفت.

  • هژیر پلاسچی: وقتی نگارنده پس از ادعای یکی از فعالان ملی ـ مذهبی که می‌گفت ساقی را در یکی از مراسم‌های بزرگداشت داریوش فروهر و پروانه اسکندری دیده است با برخی از زندانیان سیاسی رژیم شاه مانند محمدعلی عمویی، عزت‌الله سحابی و طاهر احمدزاده تماس گرفتم تا او را بیابم گرچه ناموفق بودم اما متوجه شدم که هیچ‌یک از آنان وقوع چنین اتفاقی را بر اساس شناختی که از ساقی دارند، بعید نمی‌دانند.

  • سید علی خامنه‌ای: ساقی یک نظامی بلندقامت، درشت اندام، قوی بنیه، چهارشانه، بااراده، مصمم و باشخصیت بود و با زبان فارسی مایل به لهجه ترکی سخن می‌گفت… وی انسانی جوانمرد و بلندهمت بود و زندانیان مقاوم را دوست می‌داشت و به آنان ارج و احترام می‌گذاشت و در مقابل، با زندانیان ضعیف النفس و دون همت و سازشکار، سخت گیر و خشن بود.

  • دژ استوار ساقی اصطلاحی بود که زندانیان سیاسی قبل از انقلاب به زندان قزل‌قلعه اطلاق می‌کردند.

  • آیت‌الله طالقانی استوار ساقی را در خانه‌اش پناه داد که دست انقلابی‌های تندرو به او نرسد و همو که روزی زندانبانش بود، در شب‌های اسفند ۵۷، در خانه زندانی سابقش آسوده می‌خوابید.

  • جواد منصوری: او به لهجه غلیظ ترکی صحبت می‌کرد و شهرتی بین کلیه زندانیان و به خصوص زندانیان سیاسی داشت. ساقی ظاهراً آدم ملایم و بی‌طرفی نسبت به زندانیان بود. معمولاً امکانات مناسبی با توجه به شرایط فراهم می‌کرد و مخالف سخت‌گیری‌های شدید و شدت عمل نسبت به زندانیان بود. به طوریکه گاهی به طنز زندان قزل قلعه را «هتل ساقی» در قیاس با جهنم اوین به ریاست «استوار حسینی» می‌گفتند.

  • استوار «ساقی» گفته بود: گاو میارن اینجا، چریک می فرستن بیرون!! بابا اینا را بزنید و ول کنید، دیگر نیندازید زندان و چیز یادشون ندید.

  • عباس واعظ طبسی: رئیس زندان قزل‌قلعه، سروان آشتیانی بود اما مدیر اجرایی و اداره کننده آن، استوار ساقی بود. عجیب بود، ایشان با هر زندانی‌ای که زیردست بازجو، اعتراف می‌کرد، خیلی خشن بود و برعکس به کسی که مقاومت می‌کرد و حرفی نمی‌زد، احترام می‌گذاشت. آقای ساقی تا من را دید گفت، شما دوباره آمدی؟ گفتم حالا یک سلول خوبی به ما بده! گفت باشد و همین کار را هم کرد.

  • اکبر هاشمی رفسنجانی: در یک سلول انفرادی زندان قزل قلعه بودم … آنجا را چند نفر استوار اداره می‌کردند و مدیریت و نگهبانی دست اینها بود. رئیس آنها ساقی بود و سه، چهار نفر دیگر هم بودند. آدم‌های نجیب و خوبی بودند.

  • محمد هاشمی رفسنجانی: من هم به منزلاللهیار که در خیابان ۱۷ آذر، روبروی دانشگاه تهران بود، رفتم تا بلکه بواسطه این نامه، اطلاعاتی کسب کنم. آن روز استوار ساقی هم با لباس شخصی (کت و شلوار) آنجا بود. ساقی خودش از علاقمندان و اعضای جبههٔ ملی بود. وقتی مرا آنجا دید جا خورد. فکر نمی‌کرد من با جبهه ملی رفت و آمدی داشته باشم. پیش از این در دستگیری دوم مرا دیده بود و می‌دانست که از تیپ مذهبیون هستم. همان‌جا اللهیار صالح سفارش کرد. ساقی هم اطلاعاتی داد.

  • همنشین بهار: ساقی زندانیان مقاوم را دوست داشت و در مقابل، با زندانیان دون همت و سازشکار، خشن بود. گاه برای تحقیر زندانیانی که زیر شکنجه بلبل زبانی می‌کردند و دوستانشان را لو می‌دادند، با لهجه شیرین ترکی‌اش می‌گفت: «آخه تو که کونش نداشتی چرا چریک شدی؟» یا (چرا کمونیست شدی؟)

  • حسین شاه‌حسینی: مسئول زندان قزل‌قلعه از آن تیپ افرادی بود که در حرفة زندانبانی احساس مروت و انسان‌دوستی داشت. ضمن انجام وظیفه با زندانیان مهربان بود، به درد دل آنها گوش می‌کرد و به قدر توان و قدرت خود به آنها نیکی می‌کرد. یک‌بار به علت خرابی حمام زندان و نیازی که به شستن بدنم داشتم، ساقی بدون کسب مجوز از رؤسای مربوطش مرا با مسئولیت خودش از زندان مرخص کرد تا در شهر استحمام کنم و برگردم. نظیر همین کمکها را به دیگر زندانیان نیز می‌کرد.

  • عبدالعلی بازرگان: مهندس مهدی بازرگان همراه سایرمبارزان در زندان «قزل قلعه» اسیر بود، مادرشان به رحمت حق پیوست. راقم این سطور اول وقت صبح روز بعد حامل این خبر به زندان بودم. با این که روز و ساعت ملاقات نبود، استوار ساقی همه کارهِ با ابهت و بسیار جدی زندان، با محبت و مدارا مرا پذیرفت و ملاقات خصوصی یک ساعته‌ای زیر درختان بید در محوطه بیرونی زندان به ما داد و حتی خودش پیش آمد و تسلیتی صادقانه و متواضعانه هم به پدرگفت و با ناباوری، که نمی‌دانم به یاد مادر خودش افتاده بود یا مرگ مادری دور از فرزند او را متأثر کرده بود، در حال تنها گذاشتن ما، با دستمال اشک‌هایش راپاک کرد!

آرتیغین اوخوماخ
یکشنبه 28 خرداد 1396
بؤلوملر : قره داغ - اهر ,